[06] Ο «Γερακάρης» του Μουσείου Πιερίδη στη Λάρνακα

Η συλλογή εφυαλωμένης κεραμικής του μουσείου Πιερίδη, είναι μια από τις λίγες που υπάρχουν στην Κύπρο και σίγουρα η πιο ενδιαφέρουσα. Η τέχνη αυτή εμφανίζεται στην Κύπρο γύρω στον 13ο αιώνα και αποτελεί συνέχεια της βυζαντινής κεραμικής. Ονομάζεται έτσι λόγω μιας τεχνικής, της εφυάλωσης των κεραμικών με μόλυβδο. Η εφυάλωση μολύβδου έχει το πλεονέκτημα η επιφάνεια του κεραμικού να γίνεται λαμπερή και διάφανη σε σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ ταυτόχρονα χρωματίζεται εύκολα με οξείδια άλλων μετάλλων, όπως το οξείδιο του σιδήρου που δίνει ένα ζεστό καφεκίτρινο χρώμα ή με το οξείδιο του χαλκού που δίνει στην επιφάνεια του κεραμικού ένα πράσινο χρώμα.

Υπάρχουν δύο τεχνικές: η εγχάρακτη, όπου με ένα καλάμι χαράσσεται το επενδυτικό στρώμα – από άσπρο ή ασπριδερό επίχρισμα – που καλύπτει τα αγγεία τα οποία είναι κατασκευασμένα από κόκκινο πηλό. Με τη χάραξη, αποδίδεται το διακοσμητικό θέμα που ξεπροβάλλει κάτω από το ανοιχτόχρωμο επίχρισμα στο σκούρο χρώμα (κόκκινο συνήθως) του πηλού. Η άλλη, είναι απλή γραπτή τεχνική όπου με χρώμα ζωγραφίζονται πάνω στο αγγείο διακοσμητικά θέματα και ζωικά ή φυτικά μοτίβα. Ο πιο συνηθισμένος τύπος γραπτής ζωγραφικής είναι αυτός που η χρωστική ύλη χρησιμοποιείται ως επίχρισμα, o λεγόμενoς, ‘’γραπτός διά επιχρίσματος’’. Στο τελικό αποτέλεσμα συμβάλλει καταλυτικά η εφυάλωση, που εκτός από την στιλπνή και αδιάβροχη επιφάνεια, δίνει το χρώμα της στα καμωμένα με άσπρο επίχρισμα διακοσμητικά μοτίβα.

Τα προϊόντα της εφυαλωμένης κεραμικής, όπως επιτραπέζια σκεύη, πινάκια, κανάτες, κούπες και ποτήρια, αποτελούσαν σκεύη καθημερινής χρήσης, που χρησιμοποιούσαν όλες οι κοινωνικές τάξεις της μεσαιωνικής Κύπρου. Η κοινή χρήση των εν λόγω αγγείων, αποδεικνύεται και από την ευρεία χρησιμοποίηση που είχαν ως αντικείμενα ταφικών εθίμων, όπως ακριβώς συμβαίνει και σήμερα. Τα περισσότερα κεραμικά που βρέθηκαν σε μεσαιωνικές ταφές, με τα οποία ο ιερέας έριχνε το λάδι στο σώμα του νεκρού, ήταν σπασμένα.

Η θεματολογία των εφυαλωμένων αγγείων, αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών της καθημερινής ζωής στη μεσαιωνική Κύπρο. Ένα προσφιλές θέμα των κεραμιστών, ήταν η παράσταση του κυνηγού – γερακάρη, όπως τον αναφέρει στο χρονικό του ο Λ. Μαχαιράς. Ο «ιερακάριος», ήταν περιζήτητος στη βασιλική αυλή και στους κύκλους των ευγενών ως ο κατάλληλος  εκπαιδευτής των αρπαχτικών κυνηγετικών γερακιών. Στην κούπα της φωτογραφίας, πάνω σε λεπτό στρώμα επιχρίσματος, αποδίδεται με χάραξη η μορφή του κυνηγού ‘’γερακάρη’’ μαζί με τρία γεράκια. Στο γεράκι που κρατεί δεξιά διακρίνονται ιμάντες, που πέφτουν από τα πόδια του πουλιού.

Πηγή: Δήμητρα Παπανικολάου-Μπακιρζτή, Μεσαιωνική Κυπριακή Κεραμεική, σσ.70-71.

Advertisements
This entry was posted in Μεσαιωνικές αναφορές, Μουσείο Πιερίδη. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s