[10] Τα νομίσματα του αρχαίου Κιτίου

Στατήρας Βααλμελέκ Ι

Από τον 5ο αιώνα π.Χ. ιδρύεται στο Κίτιον μια φοινικική δυναστεία που θα κρατήσει μέχρι το 312 π.Χ., με την υπαγωγή ολόκληρης της Κύπρου στον Μέγα Αλέξανδρο και αργότερα στον Πτολεμαίο Α΄. Ιδρυτής της δυναστείας ήταν ο βασιλιάς Βααλμελέκ Ι [479-449]. Πριν τον Βααλμελέκ Ι,  περί το τέλος του 6ου αιώνα, κόπηκαν τα πρώτα αργυρά νομίσματα χωρίς επιγραφή, με παράσταση στη μια πλευρά ενός καθισμένου λιονταριού και χωρίς παράσταση στην πίσω πλευρά. Από τον 5ο αιώνα εμφανίζονται οι πρώτοι αργυροί στατήρες του Κιτίου με επιγραφές. Πρόκειται για νομίσματα βάρους 10.8 γραμμαρίων, με  παραστάσεις του Melqart στη μποστινή πλευρά (φοινικική εκδοχή του Ηρακλή). Ο Ηρακλής-Melqart, φορεί λεοντή και κρατώντας τόξο και ρόπαλο βαδίζει δεξιά. Στην πίσω πλευρά υπάρχει η παράσταση ενός επιβλητικού καθιστού λιονταριού με ανοιχτό το στόμα. Οι φοινικικές επιγραφές που καταγράφονται στην πίσω πλευρά των αργυρών στατήρων, αποτελούν τις μοναδικές πηγές για τα ονόματα των βασιλέων του Κιτίου.

Στατήρας Αζβάαλ

Σε όλα τα νομίσματα των διαδόχων του Βααλμελέκ, η πίσω πλευρά των νομισμάτων, αντικαθίσταται από μια άλλη παράσταση: από ένα λιοντάρι που επιτίθεται και βάζει κάτω ένα ελάφι. Είναι ένας συμβολισμός στη συνεχή αντιπαράθεση Φοινίκων-Περσών με τους Έλληνες, με το λιοντάρι να συμβολίζει την κυριαρχία των Περσών έναντι των Ελλήνων στο βασίλειο του Κιτίου. Είναι η εποχή που οι Αθηναίοι με επικεφαλής τον Κίμωνα, προσπάθησαν να απαλλάξουν την Κύπρο από την περσική κατοχή, μια προσπάθεια που έληξε άδοξα με το θάνατο του Αθηναίου στρατηγού το 449 π.Χ. Νωρίτερα, γύρω στο 470 π.Χ., οι Πέρσες μαζί με τους Φοίνικες του Κιτίου είχαν καταλάβει το Ελληνικό βασίλειο του Ιδαλίου.

Οι βασιλιάδες του αρχαίου Κιτίου είναι: Βααλμελέκ I [479-449], Αζβάαλ [449-425], ΒααλμελέκIΙ [425-400], Βααλράμ [400-392], Μελικιάθων [392-361] (Δημόνικος 388-387), Πουμιάθων [361-312].

Οι Μελκιάθων και ο γιος του ο Πουμιάθων, έκοψαν χρυσά νομίσματα [στατήρες και ημιστατήρες] με την ίδια παράσταση του επιτιθέμενου στο ελάφι λιονταριού, καθώς και κάποια χάλκινα νομίσματα με τον Ηρακλή μπροστά και πίσω στεφανωμένη κεφαλή Αφροδίτης.

Το αιγυπτιακό σύμβολο ankl, μπροστά από το γόνατο του Ηρακλή

Τα χρυσά και αργυρά νομίσματα του Πουμιάθωνα έχουν κάποια χαρακτηριατικά που δεν υπάρχουν στα προηγούμενα νομίσματα. Φέρουν ένα είδος ημερομηνίας που βοηθά τους μελετητές να τα χρονολογούν με ακρίβεια. Επίσης, μπροστά από το γόνατο του Ηρακλή διακρίνεται το αιγυπτιακό σύμβολο της ζωής, το ankl. Τέλος, τα χρυσά νομίσματα του Πουμιάθωνα, έχουν βάρος γύρω στα 7 γραμμάρια.

Ασημένιο τετράδραχμο του Μ. Αλεξάνδρου με το ελληνικό μονόγραμμα του Κιτίου κάτω από τον αετό

Χρυσός στατήρας του Μ. Αλεξάνδρου βάρους 8.5 γρ. από το νομισματοκοπείο του Κιτίου

Ο τελευταίος φοίνικας βασιλιάς Πουμιάθων εκτελέστηκε από τον Πτολεμαίο Α΄, όταν το 312 π.Χ. κατέλαβε ολόκληρη την Κύπρο και την ένταξε μαζί με την Αίγυπτο στην Πτολεμαϊκή επικράτεια. Με την υπαγωγή της Κύπρου στον υπό διαμόρφωση Ελληνιστικό κόσμο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το νομισματοκοπείο του Κιτίου – όπως και τα υπόλοιπα – συνέχισε να κόβει νομίσματα, χρυσά, ασημένια και χάλκινα, στο όνομα πλέον του Μακεδόνα βασιλιά και αργότερα των Πτολεμαίων βασιλέων της Κύπρου.

Πηγές: 1. Μιχαλάκης Λ. Σανταμάς, Κιτιακή Νομισματοκοπία από το Βιβλίο, Πρακτικά Δεύτερου Κιτιακού Συμποσίου, Κίτιον-Λάρνακα [27-28 Απρ., 1996], σσ.89-94, έκδ., Δήμος Λάρνακας, Λάρνακα 1999. 2. Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Κυπριακή Νομισματοκοπία, σσ.21-24, Λευκωσία 1991.

Advertisements
This entry was posted in Αρχαιολογία. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s