[28] Η χαρτογράφηση της Κύπρου από τον Πιρί Ρέις

 

Πιρί Ρέις, Οθωμανός ναύαρχος και χαρτογράφος

Ο Πιρί Ρέις [1470-1554, μερικοί αναφέρουν ως ημερομηνία γέννησης το 1465] υπήρξε πειρατής πριν γίνει ναύαρχος του Τουρκικού στόλου κατά το 16ο αιώνα. Στηριζόμενος – όπως σημειώνει ο ίδιος – σε παλαιότερους χάρτες [του Πτολεμαίου, πορτογαλικούς, αραβικούς και σε ένα του Χριστόφορου Κολόμπου], σχεδίασε πάνω σε δέρμα γαζέλας το 1513, παγκόσμιο χάρτη εκπληκτικής ακρίβειας. Ο χάρτης αυτός του Πιρί Ρέις που ανακαλύφθηκε τυχαία το 1957 στο ανάκτορο Τοπκαπί στην Κωνσταντινούπολη, εμφανίζει τη Βόρεια και Νότια Αμερική, τη Γροιλανδία και Ανταρκτική, ηπείρους που το 1513 δεν είχαν ακόμα ανακαλυφθεί. Ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο παγκόσμιος χάρτης του Πιρί Ρέις είναι τόσο ακριβής που θα μπορούσε να είχε γίνει μόνο με αεροφωτογραφίες υψηλής ευκρίνειας. Ένα μυστήριο που μέχρι σήμερα παραμένει άλυτο.

 
Η Κύπρος συμπεριλαμβάνεται στον πιο πάνω χάρτη όπως και ολόκληρη η Ευρωπαϊκή ήπειρος. Δύο ακόμα άτλαντες  του Πιρί Ρέις που βρίσκονται στη βιβλιοθήκη του Βερολίνου, μας δίνουν εκπληκτικά ακριβή στοιχεία για την Ερυθρά θάλασσα και τη Μεσογείου.  
 
Σε Βιβλίο Ναυσιπλοΐας που έγραψε και περιλαμβάνει παρατηρήσεις και χάρτες από τα ταξίδιά του για λογαριασμό του Σουλτάνου Σελίμ Α΄ Γιαβούζ, κάνει μια σύντομη περιγραφή της Κύπρου, όταν γύρω στα 1550 βρέθηκε στα νερά της Aνατολικής Μεσογείου.

Ο χάρτης της Κύπρου - λεπτομέρεια

Γράφει λοιπόν για τις νότιες ακτές της Κύπρου: Από εδώ και σε απόσταση 6 μιλίων, υπάρχει ένα παλαιό και ερειπωμένο φρούριο [ίσως η Αμαθούντα]. Άλλα δύο μίλια από εκεί, αρχίζει ένα άσπρο ακρωτήριο που έχει πλάτος 4 μίλια. Σ’ αυτή την έκταση των 4 μιλίων, η περιοχή είναι ολόασπρη [περιοχή Μονής-Ακτή του Κυβερνήτη]. Και αμέσως ύστερα φαίνεται το Βασίλ Πότιμο [Βασιλοπόταμος]. Ανατολικότερα, σε απόσταση 6 μιλίων, υπάρχει η εκκλησία Άγια Τανάσιο [εννοεί την εκκλησία του Άγιου Αθανασίου του Πεντασχοινίτη στις όχθες του ποταμού Πεντάσχοινου]. Και σε απόσταση άλλων 6 μιλίων από το Άγια Τανάσιο, υπάρχει ένα διχαλωτό ακρωτήριο που ονομάζεται Μόζοτε [ακρωτήρι Πετούντα]. Τα νερά εκεί είναι αβαθή και για να τα αποφύγουμε θα πρέπει να ξανοιχτούμε σε απόσταση δύο μιλίων από το ακρωτήρι.

 Ακολουθώντας πορεία προς τη Λάρνακα επιβεβαιώνει τη σημαντική πληροφορία για την ύπαρξη δύο λιμανιών στην περιοχή, εκείνου των Αλυκών όπου γίνεται η φόρτωση του αλατιού και ενός άλλου αγκυροβολίου βορειότερα. Γράφει ο Τούρκος ναύαρχος: Όταν παραπλεύσουμε το ανατολικότερο τμήμα του ακρωτηρίου [του Κιτίου], βλέπουμε απέναντι μας και προς τα βόρεια τις λίμνες του αλατιού. Όταν δε παραπλεύσαμε τις λίμνες αυτές, φθάνουμε στις Salines. Από αυτές τις Αλυκές είναι που γίνεται το φόρτωμα του αλατιού στα καράβια. Στην απέναντι πλευρά υπάρχει μια εκκλησία, ο Άγιος Λάζαρος. Σ’ αυτή την περιοχή υπάρχει αγκυροβόλιο και τα καράβια μπορούν να αγκυροβολούν σε βάθος 7 οργιών, απέναντι από την εκκλησία. Όμως οι άγκυρες θα πρέπει να ρίχνονται από το βάθος των 12 οργιών. Είναι καλό αγκυροβόλιο.
 
Από την περιγραφή αυτή, φαίνεται ότι στα μέσα του 16ου αιώνα, στον όρμο του Κάστρου στην παραλία της Λάρνακας κατέπλεαν τα καράβια για ανεφοδιασμό και για μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, ενώ τα πλοία που φόρτωναν αλάτι για εξαγωγή κατέπλεαν στον όρμο απέναντι από την Αλυκή στη σημερινή περιοχή Πιαλέ-Πασά και Μακένζυ. Είκοσι χρόνια μετά, το 1570, η έκθεση του Πιρί Ρέις βοήθησε τους Οθωμανούς να επιλέξουν την ακτή των Αλυκών και συγκεκριμένα τη σημερινή περιοχή Πιαλέ Πασά σαν τόπο αποβίβασής τους.
 
Συνεχίζοντας την προς ανατολάς πορεία σημειώνει: Παραπλέοντας, προς τα νοτιοανατολικά, σε 12 μίλια απόσταση, υπάρχει ένα ακρωτήριο που ονομάζεται Σαν Τζώρτζι [πρόκειται για το ακρωτήρι Πύλας ή Δάδες στην περιοχή Ξυλοφάγου]. Τα νερά εκεί είναι βαθιά. Για όποιον θέλει να ρίξει άγκυρα στο μέρος εκείνο, το βάθος κυμαίνεται μεταξύ 11 και 20 οργιών. Ανατολικότερα από το ακρωτήριο εκείνο, υπάρχει – με κατεύθυνση προς βορράν – ένα ξέβαθο αγκυροβόλιο. Τα καράβια ρίχνουν άγκυρα εκεί όπου ευρίσκεται μια εκκλησία [ίσως να εννοεί το μοναστήρι της Αγίας Νάπας].
 

Πηγές:  Άντρος Παυλίδης, Πιρί Ρέις, Η Κύπρος μέσα από τα κείμενα των ξένων επισκεπτών της, τόμ. Α, σ.314, Έκδοση Πρώτη, Λευκωσία – 1993.

Advertisements
This entry was posted in Μεσαιωνικές αναφορές, Χάρτες. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s