[36] Μια μοναδική εικόνα από την εκκλησία της Παναγίας Ελεούσας της Αθηένου

 

Στη παλιά εκκλησία της Αθηένου της Παναγίας Ελεούσας, είχαμε την τύχη προ μερικών μηνών, να θαυμάσουμε μια ξεχωριστή εικόνα του Ιωάννη του Προδρόμου που φυλαγόταν σε προθήκη της εκκλησίας. Αυτό που μας έκαμε εντύπωση, ήταν τα δύο ζωγραφισμένα οικόσημα στις κάτω γωνίες της εικόνας. Οι υπεύθυνοι της εκκλησίας που γνώριζαν τη σπουδαιότητα της, δεν ήταν σε θέση να μας πληροφορήσαν για την ταυτότητα των οικοσήμων.

Ανατρέχοντας και διασταυρώνοντας πληροφορίες από τη υπάρχουσα βιβλιογραφία και το διαδίκτυο, καταλήψαμε στο συμπέρασμα ότι το ένα οικόσημο, αριστερά, ανήκει στην οικογένεια Costanzo, ενώ το άλλο δεξιά, στην οικογένεια Malipiero. Η εικόνα είναι του 16ου αιώνα.

Ο γενάρχης της οικογένειας Costanzo, Mutio, ήταν ο φεουδάρχης της Μάλλουρας και της Αθηένου. Έζησε και έδρασε τον 15ο αιώνα. Ο Mutio, προσάραξε το 1461 με την γαλέρα του στη Πάφο μαζί με το γιο του Τucio, που αργότερα έγινε φεουδάρχης του Αλεθρικού. Ήταν Σικελός με απώτερη καταγωγή από την Κωστάντζα της Γερμανίας. Διορίστηκε ναύαρχος [αμιράλης] της Κύπρου το 1461 από τον Ιάκωβο Β΄. Παρέμεινε πιστός στον Ιάκωβο Β΄, όταν αυτός διεκδίκησε το βασίλειο από την ετεροθαλή αδελφή του και νόμιμη διάδοχο του θρόνου, Καρλόττα.

Σύμφωνα με τους χρονογράφους Γεώργιο και Φλώριο Βουστρώνιο, ο Mutio Costanzo κατείχε, εκτός από τη Μάλλουρα, μεγάλη κτηματική περιουσία στην περιοχή της Λάρνακας [Βάβλα, Κόρνο, Δελίκηπο, Μοσφιλωτή, Λύμπια, την Κακοτρύγητην μεταξύ Μοσφιλωτής και Λυμπιών και το Άρσος Μεσαορίας]. Ακόμα, κατείχε τον Άγιο Δομέτιο, την Αρά, την Αγλαντζιά και το Chiendinari, χωριό της Λευκωσίας που χάθηκε κατά τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Πέθανε το 1479 και ετάφη στον καθεδρικό ναό της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία.

Οικόσημο Costanzo

To οικόσημο των Costanzo στην εικόνα του Ιωάννη του Προδρόμου, έχει στην κορυφή του το λέοντα της Βενετίας [φθαρμένος]. Στην κάτω ζώνη, έξι οστά βρίσκονται τοποθετημένα ανά τρία σε δύο κάθετες σειρές. Η σημαντική αυτή οικογένεια  μνημονεύεται σε όλη τη διάρκεια της Ενετοκρατίας. Ένας από τους έντεκα προμαχώνες των τειχών της Λευκωσίας φέρει τιμητικά το όνομα Costanza, αφού η οικογένεια αυτή συνέδραμε οικονομικά στην ανέγερση των οχυρώσεων της πρωτεύουσας, λίγο πριν την Τουρκική επίθεση το 1570-1571. Ο προμαχώνας αυτός βρίσκεται στη νότια πλευρά της Λευκωσίας, μεταξύ των προμαχώνων Νταβίλα και Ποδοκάταρο. Πάνω σ’ αυτόν κτίστηκε αργότερα το τέμενος Μπαϊρακτάρη, προς τιμήν του Τούρκου πολεμιστή που ύψωσε πρώτος το οθωμανικό λάβαρο το Σεπτέμβρη του 1570, λίγο πριν σκοτωθεί από τους υπερασπιστές της Λευκωσίας.

Οικόσημο Malipiero

Το άλλο οικόσημο στη δεξιά γωνία της φορητής εικόνας του Ιωάννη του Προδρόμου, ανήκε στην οικογένεια Malipiero. Στο σχέδιο του οικόσημου υπάρχει ζωγραφισμένο φτερό και πόδι αετού. Η οικογένεια Malipiero καταγόταν από την Βενετία. Πολλά μέλη της έδρασαν προς όφελος της Βενετίας κατά την περίοδο της μεταβίβασης της εξουσίας από τους Λουζινιανούς το 1474. Επίσης, μέλη της, πήραν μέρος στον πόλεμο της Κύπρου του 1570-71. Η ταυτόχρονη παρουσία των δύο οικοσήμων στη φορητή εικόνα, ίσως να οφείλεται σε επιγαμίες μεταξύ μελών των δύο αυτών μεσαιωνικών οικογενειών.

Πηγές: 1. Γεώργιος Βουστρώνιος, Χρονικόν, σ.58, εκδόσεις Φιλόκυπρος Άντρου Παυλίδη, Λευκωσία 1989. 2. Άντρου Παυλίδη, Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, τόμ., 9, σ.282-283 και τόμ., 8, σ.143, εκδόσεις Φιλόκυπρος, Λευκωσία 1988. 3. Σωκράτης Τ. Αντωνιάδης,  Μεσαιωνικά κατάλοιπα στην Επαρχία Λάρνακας, θέμα:Αθηένου. 4. Παταπίου Νάσα., Εφημ. «Πολίτης», 31 Οκτ., 2010, σ.82

Advertisements