[44] Οικία Ι. Βαρλαάμ, ένα σπίτι με ιστορία που κράτησε στον χρόνο

Ένα από τα λίγα κτήρια που γλύτωσαν από τη λαίλαπα της αδηφάγου οικοδομικής «ανάπτυξης» είναι το διόροφο αρχοντικό [ισόγειο-πρώτος όροφος] της οδού Χρυσοπολίτισσας 34-38. Τα χαρακτηριστικά του σπιτιού αυτού είναι το πλατύ μέτωπο, η κεραμιδένια στέγη και το κλειστό μπαλκόνι-κιόσκι με τα τέσσερα παράθυρα. Στο ισόγειο έχει τρεις αψιδωτές πόρτες και τέσσερα παράθυρα, ενώ στον πρώτο όροφο υπάρχουν άλλα τέσσερα παράθυρα.

Η πρώτη οικοδομή στο πίσω μέρος του σημερινού κτηρίου, κτίστηκε περί το τέλος του 18ου αιώνα. Εδώ κατοίκησε όταν ήρθε στη Κύπρο το 1790 ο Ιταλός γιατρός Conte Antonio Brunoni [Κυπριακά Χρονικά, τόμ., ΙΑ’, σ. 205]. Το σημερινό διατηρητέο κτίστηκε αργότερα στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα [1800-1850]. Εδώ φιλοξενήθηκαν από τον αββά Paolo Brunoni το 1844, οι πρώτες τέσσερις Γαλλίδες Καθολικές μοναχές-νοσοκόμες του Τάγματος St. Joseph de l’ Apparition, που αργότερα στελέχωσαν τη Μονή των Καλογραιών του St. Joseph. Στο διάστημα 1844-48 πoυ κτιζόταν η Μονή, το αρχοντικό της Χρυσοπολίτισσας μετατράπηκε σε πρόχειρο νοσοκομείο, όπου οι Γαλλίδες αδελφές πρόσφεραν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους στο λαό της Λάρνακας και της επαρχίας. Το φιλανθρωπικό έργο συνεχίστηκε στη Μονή των Καλογραιών, που εκτός από εκπαιδευτήριο θηλέων, διέθετε και αίθουσες νοσοκομειακής περίθαλψης. Σημαντική ήταν η προσφορά του Γάλλου γιατρού Foblant, που ζούσε στη Λάρνακα και της Γαλλίδας μοναχής Sophie Ghambon που πρόσφερε τις υπηρεσίες της από το 1871 έως το 1894 [βλ. θέμα:[62]-κατηγ:Μνημεία]. Το νοσοκομείο της Μονής των Καλογραιών λειτούργησε έως το 1922.

Όταν οι Brunoni μετανάστευσαν στην Ιταλία το 1886, το σπίτι περιήλθε στην ιδιοκτησία του σπουδαίου λόγιου από τη Λάρνακα Ιερώνυμου Βαρλαάμ, συγγενή των Brunoni.

Στο σπίτι αυτό ο Ι. Βαρλαάμ έζησε από το 1886 έως το θάνατο του το 1915. Γεννήθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας το 1849 στη Λάρνακα, την ίδια χρονία που γεννήθηκε στο Λευκόνοικο ο Βασίλης Μιχαηλίδης. Ήταν γόνος καθολικής οικογένειας από την Κέρκυρα που εγκαταστάθηκε στην Κύπρο το 1770. Ασπάστηκε την Ορθοδοξία, αφού η μητέρα του ήταν Κύπρια Ορθόδοξη.

Ο Ι. Βαρλαάμ αποφοίτησε το 1867 από το Instituto Italiano di Cipro και την Ελληνική Σχολή στη Λάρνακα [Σχολαρχείο]. Το 1877 πήγε στην Αθήνα όπου φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή, επέστρεψε όμως στη Κύπρο δύο χρόνια μετά λόγω οικονομικών δυσχερειών. Επί τρεις δεκαετίες δούλεψε ως οικοδιδάσκαλος και καθηγητής σε πολλά σχολεία, ανάμεσα στα οποία ήταν η Λατινική Σχολή και το Παρθεναγωγείο Λάρνακας. Από το 1880 έως το 1882 δίδαξε στη σχολή της Μύρτου. Μεταξύ των μαθητών του ήταν και ο ποιητής Δημήτρης Λιπέρτης.

Το έργο του περιλαμβάνει ποίηση στην ομηρική γλώσσα, πινδαρικές ωδές, επιγράμματα και πεζά στην αττική διάλεκτο. Εξέδιδε για δύο χρόνια [1909-1911] στη Λευκωσία, το φιλολογικό περιοδικό Κόσμος. Ασχολήθηκε με λαογραφικά θέματα και συγκέντρωσε υλικό, που εκδόθηκε στο βιβλίο, Τα Κυπριακά του Α. Σακελλάριου. Κάποια σημαντικά έργα του δυστυχώς έχουν χαθεί, ενώ κάποια άλλα παραμένουν αδημοσιεύτα.

Περνώντας ο σημερινός και ανυποψίαστος άνθρωπος έξω από το σπίτι αυτό, ας γνωρίζει, πως εδώ έζησε ο μεγάλος δάσκαλος, λόγιος και συγγραφέας Ιερώνυμος Βαρλαάμ εκ Λάρνακας. Ας γνωρίζει ακόμα, πως σ’ αυτό το σπίτι, η φιλόστοργη φροντίδα των Γαλλίδων νοσοκόμων και καλογραιών περιέθαλψε πολλούς Λαρνακείς στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και των θανατηφόρων επιδημιών, σε μια εποχή όπου απουσίαζαν τα νοσοκομεία.

Πηγές: 1. Αριστείδης Λ. Κουδουνάρης, Βιογραφικόν Λεξικόν Κυπρίων 1800-1920, σ.62, Λευκωσία 2010. 2. Νεοκλής Γ. Κυριαζής, Κυπριακά Χρονικά, τόμ., ΙΑ’, σ. 205. 3. Άντρος Παυλίδης, Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια [Μ.Κ.Ε.], τόμ., 3, σσ.150-151, Λευκωσία 1985.

Advertisements
This entry was posted in Ιστορικά κτήρια. Bookmark the permalink.