[58] Το Μεσαιωνικό παρεκκλήσι της Αγίας Αικατερίνης στα Πυργά

Το βασιλικό – όπως λέγεται – παρεκκλήσι, που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, αφιερωμένο στην Αγία Αικατερίνη, κτίστηκε από τον βασιλιά Ιανό [1398-1432] και τη δεύτερη σύζυγό του Καρλόττα, στις αρχές του 15ου αιώνα [1421]. Είναι ένα ορθογώνιο κτίσμα από σκουρόχρωμους κυβικούς λίθους, χωρίς αψίδα ιερού, με οξυκόρυφη καμάρα που στηρίζεται σε τρεις ζώνες, οι δύο από τις οποίες είναι κολλημένες στον ανατολικό και δυτικό τοίχο. Στην πραγματικότητα, το παρεκκλήσι αυτό όταν κτίστηκε ήταν αφιερωμένο στα Πάθη [a la Passion].

Στον ανατολικό τοίχο υπάρχουν τρία οξυκόρυφα παράθυρα, με το μεσαίο τοποθετημένο ψηλότερα. Οι υπόλοιπες πλευρές έχουν και οι τρεις είσοδο, με οξυκόρυφο τυφλό τόξο στο υπέρθυρό τους. ‘Αλλο ένα παράθυρο βρίσκεται πάνω από τη δυτική είσοδο. Πάνω από τη νότια θύρα υπάρχει χαραγμένο με γοτθικούς χαρακτήρες του 15ου  αιώνα, μέρος του γαλλικού ονόματος Basoges.

Ο ναός ανήκει στη γοτθική τέχνη του τέλους του 14ου αιώνα. Δείγματα της τέχνης αυτής είναι ο ναός της Αγίας Βαρβάρας κοντά στη Σωτήρα Αμμοχώστου και ο ναός της Παναγίας των Καρμηλιτών στα Πολεμίδια. Το κτίσμα ίσως να ανήκε σε λατινικό μοναστήρι ή να αποτελούσε μέρος της βασιλικής κατοικίας.

Σκηνές από τη ζωή του Χριατού, με γοτθικές επιγραφές. Δεξιά τα στηρικτικά τόξα με τους θυρεούς που μόλις και διακρίνονται.

Οι περισσότερες τοιχογραφίες έχουν καταστραφεί από την μακροχρόνια εγκατάλειψη. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό τριών διαφορετικών σχολών, της βυζαντινής [οι σκηνές από τη ζωή της Θεοτόκου], της ιταλικής [σε μορφές αγίων, στον Ευαγγελισμό και στην Παναγία την Οδηγήτρια] και της ρωμανικής τέχνης της βορειοδυτικής Ευρώπης [στο Μυστικό Δείπνο και στο Νιπτήρα]. Ο ζωγράφος πρέπει να ήταν Κύπριος που σπούδασε στην Ιταλία και κατείχε την τεχνική και των τριών σχολών. Επιπλέον, η ανορθογραφία στις επιγραφές, όπως για παράδειγμα LA:SENSION αντί L’ ASCENSION ή LA SENE… αντί LA CENE ενισχύει την άποψη ότι ο ζωγράφος ήταν ντόπιος.

Η αφιερωματική τοιχογραφία του βασιλικού ζεύγου, γονατιστό κάτω από το Σταυρό

Η πιο σημαντική τοιχογραφία είναι η σταύρωση κάτω από το κεντρικό παράθυρο του ανατολικού τοίχου. Στη βάση του Σταυρού εικονίζονται γονατιστοί οι δωρητές της εκκλησίας, ο βασιλιάς Ιανός και η σύζυγός του Καρλόττα. Εξαιτίας της τοιχογραφίας αυτής, καθιερώθηκε ο ναΐσκος των Πυργών να αποκαλείται Βασιλικό Παρεκκλήσι. Στη σκηνή του επιταφίου, στον ανατολικό τοίχο κάτω από την Σταύρωση, καθώς και στην κοίμηση της Θεοτόκου, εικονίζεται Λατίνος επίσκοπος γονυπετής, που ίσως να είναι ο αδελφός του Ιανού, Ούγος ντε Λουζινιάν. Τα στηρικτικά τόξα που στηρίζουν την οξυκόρυφη καμάρα διακοσμούνται με τους θυρεούς του βασιλείου της Κύπρου και της Ιερουσαλήμ, ενώ δίπλα στο νότιο τοίχο υπάρχουν σκηνές από το χριστολογικό κύκλο.

Διακρίνεται γονυπετής λατίνος επίσκοπος στο κάτω μέρος της τοιχογραφίας

Στις τοιχογραφίες του Χριστολογικού κύκλου και σε τοιχογραφίες αγίων, υπάρχουν πολλές γαλλικές επιγραφές στο ιδίωμα της εποχής, π.χ: LA PENTECOUTE πεντηκοστή], LA:SENE:DOU:JEUSDI:SAINT [στο Μυστικό Δείπνο], S:DAMIEN [Άγιος Δαμιανός], DAVID και οι ανορθόγραφες επιγραφές του Κύπριου ζωγράφου.

Βιβλιογραφία: 1. Αθανάσιος Παπαγεωργίου, «Βασιλικό Παρεκκλήσι», Πυργά-Οδηγός. 2. Χριστίνα Σπανού, Η Κατά Κίτιον Αγιογραφική Τέχνη, σσ.49-51, Λάρνακα 2002. 3. Σωκράτης Αντωνιάδης, Μεσαιωνικά κατάλοιπα στην επαρχία της Λάρνακας, 2012.

Advertisements
This entry was posted in Εκκλησίες της Επαρχίας [εικόνες-τοιχογραφίες], Μεσαιωνικές αναφορές. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s