[68] Οθωμανική Τράπεζα: η πρώτη Τράπεζα της Κύπρου στη Λάρνακα το 1863

Το κτήριο όπου στεγαζόταν η Οθωμανική τράπεζα όπως φαίνεται από την πολυκατοικία Μαντοβάνη. Κτίστηκε το 1906.

Κατά την περίοδο του Σουλτάνου Αβδούλ Μετζίτ Α’ [1839-1861], ξεκίνησε μια προσπάθεια οικονομικής, πολιτικής και διοικητικής μεταρρύθμισης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας που έμεινε γνωστή ως Tanzimat [τουρκική λέξη που σημαίνει μεταρρύθμιση, αναδιοργάνωση]. Ένα από τα μέτρα της μεταρρύθμισης, ήταν η ίδρυση της Οθωμανικής Τράπεζας στην Κωνσταντινούπολη το 1856. Η Imperial Ottoman Bank όπως ονομάστηκε, αποτελούσε σύμπραξη βρετανικών κεφαλαίων, της Γαλλικής Τράπεζας Banque de Paris et des Pays Bas και της Τουρκικής Κυβέρνησης. Η Τράπεζα άνοιξε κεντρικά γραφεία στο Παρίσι και το Λονδίνο.

Όσον αφορά την Κύπρο, οι μεταρρυθμίσεις του Tanzimat εφαρμόστηκαν με σχετικό φιρμάνι της 4ης Οκτωβρίου 1840 και αφορούσαν διοικητικές και πολιτικές ελευθερίες και λιγότερο σε ουσιαστικές οικονομικές αλλαγές. Την ίδια εποχή, η Λάρνακα παρέμεινε το εμπορικό και διακομιστικό κέντρο της Κύπρου. Έτσι, από το 1839, οι ναυτικές συγκοινωνίες πυκνώνουν, ενώ τον ίδιο χρόνο φτάνει στο λιμάνι της πόλης το πρώτο ατμόπλοιο. Πέντε χρόνια μετά, οι αφίξεις πλοίων φτάνουν τις 320, ενώ το 1854 υπερδιπλασιάζονται και φτάνουν τις 715. Το 1847 ιδρύθηκε το Εμπορικό Δικαστήριο, ενώ το 1863 λειτούργησε το πρώτο υποκατάστημα της Οθωμανικής Τράπεζας. Στα επόμενα χρόνια ιδρύθηκαν υποκαταστήματα στη Λευκωσία, Λεμεσό, Αμμόχωστο, Πάφο και Τροόδος, όπως μας πληροφορεί διαφήμιση της Τράπεζας σε κυπριακό έντυπο της δεκαετίας του 1920.

Όπως αναφέρει ο Νεοκλής Γ. Κυριαζής, τα πρώτα γραφεία της Τράπεζας στη Λάρνακα, στεγάστηκαν στην οικία του Δημητρίου Πιερίδη, η οποία βρισκόταν κοντά στη μικρή αποβάθρα στην περιοχή του Κάστρου. Το σημερινό κτήριο της γωνίας Ζήνωνος Κιτιέως και Πλατείας Βασιλέως Παύλου, που στέγασε την Οθωμανική Τράπεζα για πολλά χρόνια κτίστηκε το 1906. Το αξιόλογο αυτό διατηρητέο έχει χαρακτηριστικά στοιχεία νεοκλασικής και αποικιακής αρχιτεκτονικής. Στο ισόγειο στεγάζονταν τα γραφεία της Τράπεζας, ενώ στον όροφο έμενε ο εκάστοτε διευθυντής.

Κατά την Αγγλοκρατία, η Οθωμανική Τράπεζα ήταν η επίσημη Τράπεζα της Αποικιακής Κυβέρνησης. Διέθετε θησαυροφυλάκιο υψίστης ασφαλείας [Stong Room], για τη φύλαξη του χρυσού και των αποθεματικών της Κυβέρνησης. Κάθε μήνα οι κυβερνητικοί μισθοί μεταφέρονταν στις τρεις πόλεις, Αμμόχωστο, Λεμεσό και Πάφο με καράβι, ενώ στη Λευκωσία με Landeau [αμάξι που συρόταν από δύο ίππους] με τη συνοδεία καβάζηδων [αστυνομικών].

Με την έναρξη της Αγγλοκρατίας, το 1878, οι χρυσές τουρκικές λίρες συνέχισαν να γίνονται αποδεκτές στις συναλλαγές για πολλά χρόνια ακόμα, για να αποσυρθούν οριστικά από την αγορά το Μάιο του 1901 αφού πλέον αντικαταστάθηκαν από τις χρυσές αγγλικές λίρες. Όλα τα αργυρά νομίσματα που κυκλοφόρησαν στην Κύπρο την περίοδο της Τουρκοκρατίας, αποσύρθηκαν τον Μάρτιο του 1879.

Η Λάρνακα, αρχές της δεκαετίας του 50. Δεξιά το κτήριο της Οθωμανικής Τράπεζας και στο βάθος το σινεμά ΡΕΞ, που μόλις είχε κτιστεί.

Κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας, είχαν ιδρυθεί και άλλες Τράπεζες, οι οποίες τέθηκαν κάτω από την εποπτεία της Οθωμανικής. Το 1890 ιδρύθηκε η Αγγλοαιγυπτιακή Τράπεζα, ενώ το 1899 το Ταμιευτήριο Λευκωσίας που αργότερα θα εξελισσόταν στην Τράπεζα Κύπρου. Το 1906 η Αγγλοαιγυπτιακή Τράπεζα θα μετεξελιχθεί στην Κυπριακή Αγροτική Τράπεζα, την οποία θα διαδεχθεί το 1937 η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα.

Ένας εκ των διευθυντών της Οθωμανικής ήταν ο τραπεζίτης Γεώργιος Πιερίδης [1849-1913], αδελφός της μεγάλης ευεργέτιδας Ευανθίας Πιερίδη. Ως πρώτος διευθυντής διορίστηκε ο Άγγλος Ρόμπερτ Χάμιλτον Λάνγκ, ο οποίος υπηρέτησε και ως πρόξενος της χώρας του. Προηγουμένως η τράπεζα λειτουργούσε στην Κύπρο με αντιπροσώπους, τον Δημήτριο Πιερίδη και τον Γουίλιαμ Ριντέλ.

Η Οθωμανική Τράπεζα δραστηριοποιήθηκε από το 1863 έως το 1969, χρονιά κατά την οποία εξαγοράστηκε από την Αγγλική Τράπεζα Grindlays. Τη δεκαετία του ’80 η Grindlays εξαγοράστηκε από την πρώην Λαϊκή.

Η είσοδος πριν την αναπαλαίωση.

Το 1974 μεταφέρθηκε στο ισόγειο του κτηρίου η Επαρχιακή Διοίκηση Αμμοχώστου, ενώ τα γραφεία του ορόφου ενοικιάστηκαν από το ΕΦΚΑΦ, στο οποίο ανήκει το κτήριο σε αριθμό δικηγόρων. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε από την Επαρχιακή Διοίκηση Λάρνακας. Έχει κηρυχθεί διατηρητέο. Ήδη εργασίες αναπαλαίωσης έχουν ολοκληρωθεί. Το κτήριο το οποίο ανήκει πλέον στον Δήμο Λάρνακας, θα στεγάσει στο εγγύς μέλλον το «Ίδρυμα Φοίβου Σταυρίδη» και «Παλαιοντολογική Συλλογή Πιερίδη-Τορναρίτη».

Πηγές: 1.Παναγιώτης Ι. Δημητρίου, Η ιστορία του Κυπριακού νομίσματος, από το Τάλαντο στο Ευρώ, 2010. Από το ίδιο βιβλίο προέρχεται και η φωτογραφία της διαφήμισης της OTTOMAN BANK. 2.Νεοκλής Γ. Κυριαζής, Κοινωνική δράσις της πόλης Σκάλα-Λάρνακα, σσ.67-68, Λάρνακα 1947.

Advertisements
This entry was posted in Ιστορικά κτήρια. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s