[70] Παύλος Βαλσαμάκης: ένας σπουδαίος Λαρνακέας

Παύλος Βαλσαμάκης 1802-1889. Πίνακας, ζωγραφισμένος από το γιο του Κωνσταντίνο

Ο δρόμος που οδηγεί από την παραλία προς τον Άγιο Λάζαρο φέρει το όνομα ενός σπουδαίου τέκνου της Λάρνακας, του Παύλου Βαλσαμάκη, που έζησε τον 19ο αιώνα και τίμησε με την πολυσχιδή δράση και προσφορά του όχι μόνο την πόλη του αλλά και ολόκληρη την Κύπρο. Εδώ, βρισκόταν το αρχοντικό της οικογένειας Βαλσαμάκη.

Ο δρόμος αυτός ονομαζόταν παλιά, οδός Μικρής Αποβάθρας [βλ. θέμα: 45-κατηγ: παραλιακό μέτωπο] και αργότερα οδός Διονύσου. Το 1993, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου επί δημαρχίας Γεωργίου Λυκούργου, η οδός Διονύσου μετονομάστηκε σε Παύλου Βαλσαμάκη, αποκαθιστώντας με τον τρόπο αυτό μια λανθασμένη απόφαση που είχε πάρει το δημοτικό συμβούλιο της περιόδου 1932-1943, με την οποίαν αφαιρούσε το όνομα του Παύλου Βαλσαμάκη από δρόμο της πόλης.

Ποιός ήταν όμως ο Παύλος Βαλσαμάκης; Eλάχιστοι, έχω την αίσθηση ότι γνωρίζουν.

Ιδρυτής του οίκου Βαλσαμάκη στην Κύπρο ήταν ο Ηλίας Walson-Βαλσαμάκης, γιος εξελληνισμένου Άγγλου που εγκαταστάθηκε και παντρεύτηκε μιαν εκ των θυγατέρων της πλούσιας οικογένειας Βαλσαμάκη της Κεφαλλονιάς. Ο εξελληνισθείς Walson, υιοθέτησε το επώνυμο της συζύγου του. Ο Ηλίας ταξιδεύοντας προς την Κύπρο, γύρω στο 1758, ναυάγησε στις ακτές της Λάρνακας. Αποφάσισε να εγκατασταθεί στη Λάρνακα και με τη βοήθεια του ενετικού προξενείου, δημιούργησε μεγάλο εμπορικό οίκο που μεγαλούργησε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Η σύζυγός του προερχόταν από την οικογένεια των Brunoni της Λάρνακας, που και αυτή είχε καταγωγή από τα Επτάνησα [Κέρκυρα].

Γιος του Κεφαλλονίτη Ηλία Βαλσαμάκη, ήταν ο Κωνσταντίνος, ο οποίος σπούδασε ιατρική στη Ιταλία. Στα γεγονότα του Ιούλιου του 1821, βοήθησε πολλούς Κύπριους να διαφύγουν την εκτέλεση. Παντρεύτηκε την κόρη του Πέτρου-Παύλου Βοντιτσιάνου, Αννέττα, με την οποία απέκτησε δύο γιους, τον πρωτότοκο Παύλο και τον Ηλία.

Ο Παύλος Βαλσαμάκης γεννήθηκε στη Λάρνακα το 1802. Σπούδασε ιατρική στη Πίζα της Ιταλίας. Υπηρέτησε ως γιατρός την κοινωνία της Λάρνακας, ήταν δε ο πρώτος διορισμένος γιατρός του μοναδικού στην Κύπρο Λαζαρέτου [καραντίνα], που στεγαζόταν στο Μεσαιωνικό Κάστρο. Στη θέση αυτή παρέμεινε έως το 1837. Ήταν σημαντικός κοινωνικός παράγοντας [αναπλήρωτης υποπρόξενος στο ελληνικό προξενείο, επίτροπος των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και του Αγίου Λαζάρου]. Ένας από τους ιδρυτές και πρόεδρος επί σειράν ετών του αναγνωστηρίου Κιτιεύς.

Το 1828 ήταν μέλος της κυπριακής αντιπροσωπείας που πήγε στην Ελλάδα, μεταφέροντας ιστορικής σημασίας έγγραφο του Αρχιεπισκόπου Πανάρετου και των προκρίτων προς τον Κυβερνήτη του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους, Ιωάννη Καποδίστρια. Στο έγγραφο περιγράφονταν τα δεινά του κυπριακού λαού και εκφραζόταν ο πόθος των Κυπρίων για εθνική αποκατάσταση. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε να δεχτεί σε ακρόαση την κυπριακή αντιπροσωπεία.

Παντρεύτηκε την Ελένη Απεγίτου από τη Λάρνακα με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά, τον Κωνσταντίνο, την Κλειώ, τη Ρεβέκκα (πέθανε σε πολύ μικρή ηλικία), τον Πέτρο και την Ευγενία.

Η Ρεβέκκα παντρεύτηκε τον έμπορο από τη Λεμεσό, Γεώργιο Μαυροΐδη [1847-1937]. Εγγονός τους από τον γιο τους Γαστών, ήταν ο Γεώργιος Μαυροΐδης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 20ού αιώνα [βλ. θέμα:71-κατηγ:τέχνη, παλιές οικογένειες της Λάρνακας].

Εγγονός του Παύλου Βαλσαμάκη, από το γάμο της κόρης του Ευγενίας με τον εκ Λάρνακας βιομήχανο Μιχαλάκη Βαλδασερίδη ήταν ο ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής Παύλος Βαλδασερίδης [1892-1972], αξίο τέκνο και αυτός της Λάρνακας.

Ο Παύλος Βαλσαμάκης πέθανε το 1889. Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη.

Βιβλιογραφία: 1. Αριστείδης Λ. Κουδουνάρης, Βιογραφικόν Λεξικόν Κύπριων 1880-1920, Λευκωσία 2010. 2. Αριστείδης Λ. Κουδουνάρης, Η οικογένεια Βαλσαμάκη, από τα Πρακτικά του Πρώτου Κιτιακού Συμποσίου, Κύπρος-Επτάνησα [1994], Λάρνακα 1997.

Advertisements
This entry was posted in Βιογραφικά, Παλιές Οικογένειες. Bookmark the permalink.

2 Responses to [70] Παύλος Βαλσαμάκης: ένας σπουδαίος Λαρνακέας

  1. Ο/Η thoro imagezine λέει:

    το αρχοντικό υπάρχει; ή μετατράπηκε σε πολυκατοικία.. ξενοδοχείο ή περίπτερο;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s