[83] Ο ενετικός πύργος του Κιτίου και τα οικόσημά του

Η νοτιοδυτική πλευρά του παρατηρητηρίου. Κτίσμα του 1563. Στην κορυφή, τα χαρακτηριστικά σκαλιστά υπερείσματα

Το ενετικό παρατηρητήριο, ο πύργος του Κιτίου όπως καθιερώθηκε να ονομάζεται, βρίσκεται στην περιοχή των Περβολιών, σ’ ένα λόφο ύψους 20 περίπου μέτρων κοντά στη θάλασσα, δύο χιλιόμετρα βόρεια του ακρωτηρίου του Κιτίου. Από το παρατηρητήριο αυτό, ειδοποιούσαν με φωτεινούς πυρσούς τη στρατιωτική διοίκηση των αλυκών όπου υπήρχε στρατόπεδο με ελαφρύ ιππικό [stradioti], ενώ μέσω του πύργου της Ξυλοφάγου, ειδοποιούσαν την Αμμόχωστο. Αποτελούσε μέρος μιας σειράς παρατηρητηρίων στη νότια ακτή που λόγω της έλλειψης μεγάλων φρουρίων, επόπτευαν και έλεγχαν τη ναυτική κίνηση σε μια περίοδο που στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, κυριαρχούσε ο οθωμανικός στόλος και τα πειρατικά καράβια.

Πρόκειται για τετράπλευρο οικοδόμημα που η κάθε πλευρά έχει μήκος έξι περίπου μέτρα και αποτελείται από δύο πατώματα. Η οροφή και το μεσοπάτωμα στηρίζονταν σε δάπεδα από χοντρά ξύλινα δοκάρια. Στην κορυφή υπάρχουν 4 υδροροές, μια σε κάθε πλευρά. Οι εξωτερικοί τοίχοι συγκλίνουν προς τα μέσα, μέχρι το επίπεδο του δευτέρου ορόφου, ενώ πιο πάνω γίνονται κάθετοι. Η θύρα εισόδου είναι στο πρώτο πάτωμα της δυτικής πλευράς, σε απόσταση τεσσάρων μέτρων από το έδαφος. Η είσοδος στο παρατηρητήριο γινόταν με κρεμαστή σκάλα που ριχνόταν από μέσα. Ο πύργος διέθετε εσωτερική δεξαμενή νερού. Σύμφωνα με ενετικό έγγραφο η κατασκευή του στοίχισε 400 δουκάτα.

Χαρακτηριστικό του κτίσματος είναι τα σκαλιστά διακοσμητικά υπερείσματα και στις τέσσερις πλευρές στην κορυφή του πύργου. Το διακοσμητικό αυτό στοιχείο το βρίσκουμε σε παρόμοιους πύργους του 15ου και του 16ου αιώνα, που επιτηρούσαν την ακτογραμμή του βασιλείου της Νάπολης της Ιταλίας.

Τα ενετικά οικόσημα πάνω από τη μοναδική δυτική είσοδο. Αριστερά το οικόσημο Zuan Mattio Bembo, στο κέντρο της Βενετίας και δεξιά το οικόσημο Gradenigo

Στη δυτική πλευρά του πύργου, πάνω από τη μοναδική είσοδο, υπάρχει ενιαία μαρμάρινη πλάκα με τρία ενετικά οικόσημα. Το κεντρικό οικόσημο, με το φτερωτό λέοντα του Αγίου Μάρκου που κρατά σπαθί, είναι ο επίσημος θυρεός της Δημοκρατίας της Βενετίας. Είναι το μοναδικό οικόσημο στην Κύπρο, που ο φτερωτός λέων της Βενετίας κραδαίνει σπαθί αντί να κρατά Ευαγγέλιο, όπως απεικονίζεται στο επίσημο έμβλημα της Βενετίας. Η μοναδική αυτή απεικόνιση του λέοντα με το ξίφος, υποδηλώνει την υποβόσκουσα εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ Βενετίας και Οθωμανικής αυτοκρατορίας που επικρατούσε την εποχή εκείνη και που εκδηλώθηκε λίγα χρόνια μετά, με την κατάληψη της Κύπρου από τους Τούρκους το 1570-71

Το οικόσημο αριστερά με τους τρεις ρόδακες, εν μέσω του ανάστροφου αγγλικού V [chevron type], ανήκει στον Zuan Mattio Bembo, Γενικό Προβλεπτή της Κύπρου, ο οποίος ολοκλήρωσε την ανέγερση του παρατηρητηρίου το 1563. Το άλλο οικόσημο δεξιά, με την απλή λωρίδα [bend type], ανήκει στην οικογένεια Gradenigo, που ίσως να συνέδραμε χρηματικά στην οικοδόμηση του πύργου.

 Πηγή: 1. Παταπίου Νάσα, Επετηρίδα ΧΧΧΙΙ Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών, 2006, σσ.169-170. 2. Παταπίου Νάσα, Λάρνακα-Βενετία 500 Χρόνια Σχέσεων και επαφών, σσ.29-30. Έκδοση Δήμου Λάρνακας 2010. 3. Σωκράτης Τ. Αντωνιάδης, Μεσαιωνικά κατάλοιπα στην Επαρχία της Λάρνακας, Λάρνακα 2011, σσ.138-139. 4. Άντρος Παυλίδης, Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια [Μ.Κ.Ε.], τόμ., 7, σσ.112-113, Φιλόκυπρος 1987. 5. Enlart Camille, Gothic Art and the Renaissance in Cyprus, London-1987.

Advertisements
This entry was posted in Θέματα από την Επαρχία, Μεσαιωνικές αναφορές, Μνημεία. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s