[84] Παναγία Στάζουσα, ένα από τα μετόχια της Μονής Σταυροβουνίου

Τα εν λειτουργία μετόχια της Μονής Σταυροβουνίου είναι τρία: της Αγίας Βαρβάρας στους βορειοδυτικούς πρόποδες του Σταυροβουνιού, του Αγίου Μοδέστου στην περιοχή Ληνός στα βορειοανατολικά της Μονής και της Παναγίας της Στάζουσας, 3,5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά των Πυργών.

Από τα τρία μετόχια, η εκκλησία της Παναγίας της Στάζουσας είναι η πιο παλιά και η πιο ενδιαφέρουσα από αρχιτεκτονικής πλευράς. Βρίσκεται μεταξύ Κλαυδιάς και Πυργών. Αποτελεί κατάλοιπο λατινικού μοναστηριού του 14ου αιώνα. Είναι η πιο καλοδιατηρημένη φράγκικη εκκλησία που υπάρχει στην επαρχία της Λάρνακας, διακοσμημένη με ωραία γοτθικά σταυροθόλια.

Η νοτιοανατολική πλευρά με την τρίπλευρη κόγχη του ιερού

Το μοναστήρι ιδρύθηκε από το τάγμα των Κιρστεσιανών μοναχών, το οποίο ήρθε στο νησί -όπως και άλλα λατινικά τάγματα- στις αρχές του 13ου αιώνα. Στα δυτικά της εκκλησίας σώζεται η λιθόκτιστη γοτθική αψιδωτή πύλη του μοναστηριού και κάποια ερειπωμένα δωμάτια, που περιέκλειναν τη Μονή από την βορειοδυτική πλευρά. Μέρος των κτισμάτων αυτών έχουν πρόσφατα ανοικοδομηθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων με την εθελοντική συνεργασία των μοναχών της Μονής του Σταυροβουνίου.

Σύμφωνα με την παράδοση, η σημερινή εκκλησία κτίστηκε σε θέση προγενέστερου ναού από κάποια αρχόντισσα της εποχής, η οποία θεραπεύτηκε από την Παναγία από την αιμορραγία από την οποία έπασχε.

Ο κυρίως ναός της Στάζουσας είναι ένα ορθογώνιο κτίσμα, που στεγάζεται από δύο σταυροθόλια, τα οποία στηρίζονται στους εξωτερικούς τοίχους. Το Ιερό Βήμα έχει αψίδα ημικυκλική εσωτερικά και τρίπλευρη εξωτερικά. Υπάρχουν τρεις εισόδοι, στη νότια, βόρεια και δυτική πλευρά. Ο νάρθηκας, στο δυτικό μέρος του ναού, αποκαταστάθηκε στην αρχική του μορφή το 1991. Η στέγη είναι επίπεδη, καλυμμένη με λίθινες πλάκες  και ασβεστοκονίαμα.

Με την έναρξη της Τουρκοκρατίας η Μονή της Στάζουσας εγκαταλείφθηκε με αποτέλεσμα την πλήρη ερήμωσή της. Το 1733, έχουμε την πρώτη αναφορά για την κατοχή της Λατινικής αυτής μονής από τη Μονή Σταυροβουνίου και την πρώτη σημαντική ανακαίνισή της. Η αναφορά γίνεται στον κώδικα Α’ της Μητρόπολης Κιτίου [σ. 61]: «1733…εκτίσθην η Εκκλησία της Στάζουσας μερεμέττιν (επισκευή)…διά συνδρομής του ηγουμένου παπά Καλλινίκου». Εδώ γίνεται για πρώτη φορά η χρήση του ονόματος Στάζουσα. Η προσωνυμία αυτή αναφέρεται στην Παναγία και σημαίνει: η «αναβλύζουσα», η «προχέουσα». Η αναβλύζουσα λοιπόν τη ζωή, Παναγία η Στάζουσα, καθιερώθηκε να τιμάται την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής.

Το εξωκκλήσι του Τιμίου Προδρόμου, κτίσμα της Τουρκοκρατίας

Νοτιοανατολικά, σε κοντινή απόσταση, βρίσκεται το εξωκκλήσι του Τιμίου Προδρόμου. Αναστηλώθηκε και αυτό τα τελευταία χρόνια με προσωπική εργασία των μοναχών του Σταυροβουνίου [1991] και αφιερώθηκε στον Τίμιο Πρόδρομο, γιατί με την ονομασία αυτή [Άης Γιάννης], είναι καταγραμμένη η περιοχή στους τοπογραφικούς χάρτες. Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για τη χρονολόγηση του. Θα πρέπει να κτίστηκε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας από τους Ορθόδοξους μοναχούς του Σταυροβουνίου που κατείχαν το Μετόχι της Στάζουσας. Μεταξύ των δύο εκκλησιών υπάρχει αγίασμα, το οποίο ανακαλύφθηκε το 1994.

Πηγές: 1. Ιερά Μονή Σταυροβουνίου, Ιστορία-Αρχιτεκτονική-Κειμήλια, σσ.193-195, έκδ., Ιεράς Μονής Σταυροβουνίου, Λευκωσία 1998, 2. Camille Enlart, The Gothic Art and the Renaissance in Cyprus, σσ.321-323, London 1987.

Advertisements
This entry was posted in Μοναστήρια. Bookmark the permalink.

4 Responses to [84] Παναγία Στάζουσα, ένα από τα μετόχια της Μονής Σταυροβουνίου

  1. Ο/Η CHRISTAKIS λέει:

    Πότε εορτάζουμε την Παναγία την Στάζουσα;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s