[89] Η μεσαιωνική εκκλησία της Κλαυδιάς που μετατράπηκε σε τέμενος

Φωτ. 1: Η μεσαιωνική εκκλησία με τη βόρεια οθωμανική επέκταση.

Η μεσαιωνική εκκλησία της Κλαυδιάς (φωτ. 1) μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, μετά την τουρκική κατάκτηση του 1570-71, όταν στο χωριό εγκαταστάθηκε αμιγής τουρκικός πληθυσμός.

Σύμφωνα με κάποια αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, ο ναός πρέπει να οικοδομήθηκε τέλη του 15ου με αρχές του 16ου αιώνα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία περί της χριστιανικής ταυτότητας του κτίσματος. Πρόκειται για μονόκλιτη καμαροσκέπαστη εκκλησία.

Φωτ. 2: Ο λέων της Βενετίας πάνω από τη δυτική είσοδο.

Πάνω από τη δυτική είσοδο, (φωτ. 2) στο τύμπανο του τυφλού τόξου, υπάρχει ζωγραφισμένο το οικοσημο της Βενετίας (ο λέων του Ευαγγελιστή Μάρκου, που με το μπροστινό δεξί πόδι στηρίζει ανοιχτό βιβλίο, όπου αναγράφεται ο πρώτος στίχος από το κατά Μάρκον Ευαγγέλιον: «Αρχή του Ευαγγελίου Ιησού Χριστού».

Φωτ. 3: Ο δυτικός τοίχος. Πάνω, σπαράγματα από τη σταύρωση, δεξιά, ο αρχάγγελος. Το αποκατεστημένο πάτωμα της εκκλήσιας.

Στο εσωτερικό του κτίσματος υπάρχουν σωζόμενες τοιχογραφίες, που ήρθαν στο φώς μετά την αφαίρεση του στρώματος γύψου από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ψηλά στο δυτικό τοίχο εικονίζεται η Σταύρωση του Κυρίου, με το κεφάλι του Χριστού να λείπει, αφού στο σημείο εκείνο οι Τούρκοι άνοιξαν στρογγυλό παράθυρο φωτ. 3). Επίσης, χαμηλά στο δυτικό τοίχο, βρίσκεται μεγάλη προσωπογραφία Αγγέλου χωρίς χρώματα, που ίσως να ήταν το προσχέδιο της τελικής τοιχογραφίας. Στον ίδιο τοίχο υπάρχει άλλο στρώμα τοιχογραφίας, από το οποίο φαίνεται μέρος της Αγίας Αθανασίας.

Φωτ. 4: Ο Άγιος Βάκχος.

Σε ένα από τα δύο τόξα στήριξης της ημικυκλικής καμάρας, εικονίζεται, σε πολύ καλή κατάσταση ο Άγιος Βάκχος (φωτ. 4). Δεξιά της κόγχης του ιερού υπάρχουν δύο τετράγωνες εσοχές, που μοιάζουν με προθέσεις, ζωγραφισμένες η μια με σταυρό και φυτική διακόσμηση και η άλλη με γραμμική απλή διακόσμηση (φωτ. 5). Αριστερά της κόγχης, υπάρχει ημικυκλική εσοχή με ζωγραφισμένη την άκρα ταπείνωση. Πρόκειται για θεία πρόθεση, που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εκκλησία θα πρέπει να εξυπηρετούσε τόσο τους Λατίνους όσο και τους Ορθοδόξους, αφού η θεία πρόθεση σε ορθόδοξους ναούς βρίσκεται πάντα αριστερά της Αγίας Τράπεζας.

Φωτ. 5:  Η ανατολική πλευρά. Αριστερά, η θεία πρόθεση στο ιερό. Στο νότιο τοίχο, η οθωμανική προσθήκη, ενώ στο βόρειο τοίχο, φαίνεται η καμάρα που ανοίχθηκε για να ενωθεί ό αρχικός ναός με την βόρεια οθωμανική επέκταση.

Όταν οι Τούρκοι έκτισαν στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας ορθογώνιο δωμάτιο, άνοιξαν εκατέρωθεν της βόρειας εισόδου του ναού δύο τοξωτές καμάρες (φωτ. 5) , έτσι ώστε η εκκλησία και το βόρειο δωμάτιο να αποτελούν σήμερα ενιαίο χώρο. Σε τυφλό τόξο πάνω από τη βόρεια είσοδο της αρχικής εκκλησίας, σώζεται τοιχογραφία της Παναγίας δεομένης, με την επιγραφή ΜΡ-ΘΥ και δυσανάγνωστη επιγραφή (φωτ. 6). Εντός του ναού στον τοίχο της βόρειας εισόδου, διακρίνονται χαράγματα καραβιών, που άφησαν εκεί ναυτικοί ως τάματα (φωτ. 7).

Φωτ. 6: Παναγία δεομένη πάνω από τη βόρεια είσοδο. Με τη βόρεια οθωμανική επέκταση, η τοιχογραφία βρίσκεται εντός του κτίσματος.

Ανάμεσα στις μετατροπές που έγιναν ήταν και η ανύψωση του πατώματος της εκκλησίας κατά 0,30 μ, ώστε να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το πάτωμα της βόρειας επέκτασης που έχτισαν οι Τούρκοι. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων αποκατέστησε το αρχικό δάπεδο της εκκλησίας. Μια άλλη μετατροπή που έγινε στην εκκλησία είναι η κατασκευή τυφλού τόξου στο νότιο τοίχο, που χρησιμεύει για τις θρησκευτικές ανάγκες των Μουσουλμάνων.

Φωτ. 7: Χαράγματα πλοίων, τάματα από τους ναυτικούς.

Δε γνωρίζουμε πού ήταν αφιερωμένη η εκκλησία. Υποθέτουμε ότι ανήκε στον Άγιο Μάμα. Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρεται στην Κλαυδίαν και στον Αλαμάνο Άγιο Μάμα στο «Χρονικό» του:που ήρτεν [ο άγιος] απέ την Αλλαγίαν, και…απού τον ζωγραφίζουν βρύει ιάματα, εις την Λευκωσίαν, εις την Λεμεσόν, εις την Αμόχουστον, εις την Κλαυδίαν.

Στο Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου και στην Unesco, το μνημείο είναι εγγεγραμμένο ως τέμενος.

Πηγές: 1. Mαχαιράς Λεόντιος, Χρονικόν, παρ:33, εκδ. Φιλόκυπρος, Άντρου Παυλίδη, Λευκωσία 1995. 2. Άντρος Παυλίδης, Μεγάλη Κυπριακή Εταιρεία [Μ.Κ.Ε], τόμ. 7, σσ.133-134. 3. Σωκράτης Τ. Αντωνιάδης, από το ανέκδοτο βιβλίο, Μεσαιωνικά κατάλοιπα στην Επαρχία της Λάρνακας, κεφ. Κλαυδιά.

Advertisements
This entry was posted in Εκκλησίες της Επαρχίας [εικόνες-τοιχογραφίες]. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s