[107] Τα Θεία Πάθη στην Εκκλησιαστική Τέχνη της Λάρνακας

Παρά τις πολλές κακουχίες που πέρασε η πατρίδα μας από τις ξένες κατοχές και τις φθορές που προκάλεσαν οι αιώνες, διατηρούνται ακόμα στις εκκλησίες δείγματα σπουδαίας βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης, απομεινάρια ενός λαμπρού καλλιτεχνικού παρελθόντος.

Θα αναφερθούμε σε πέντε αντιπροσωπευτικά δείγματα με θέματα από τη Μεγάλη Εβδομάδα. Σε μια τοιχογραφία της Σταύρωσης από το ναό του Αγίου Αντωνίου στα Κελλιά, σε μια φορητή εικόνα από τον Άγιο Μάμα των Τρούλλων, στην Αποκαθήλωση από το χωρίο Δελίκηπος, σε μιά εικόνα Επιταφίου από το ναό του Αγίου Λαζάρου και τέλος, σε έναν Σταυρό τέμπλου από τον Άγιο Γεώργιο τον Μακρή.

Φωτ: 1 Τοιχογραφία της Σταύρωσης, από τον Άγιο Αντώνιο των Κελλιών

Η Σταύρωση [φωτ. 1] από τον ναό του Αγίου Αντωνίου στα Κελλιά ανήκει στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα [1250-1300]. Η σχετικά καλά διατηρημένη αυτή τοιχογραφία, λόγω της απλότητάς της, θα πρέπει να αποδοθεί σε ντόπιο ζωγράφο ή σε τοπικό εργαστήριο ζωγραφικής. Όπως σε όλες τις σκηνές Σταύρωσης, αριστερά στέκεται η θρηνούσα Παναγία και δεξιά ο αγαπημένος μαθητής του Χριστού, Ιωάννης. Βρίσκεται στη δυτική όψη του νοτιοδυτικού πεσσού και τη βλέπουμε να δεσπόζει μόλις εισέλθουμε στη εκκλησία από τη νότια πόρτα.

Φωτ: 2 Από τον Άγιο Μάμα των Τρούλλων

Η εικόνα της Σταύρωσης από το ναό του Αγίου Μάμα των Τρούλλων, ζωγραφίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα [φωτ 2]. Η εκκλησία είναι του 16ου αιώνα, της ίδιας περίπου εποχής με τον ναό του Άγίου Μάμα στη Μόρφου. Θεωρείται από τους ειδικούς, σαν μια από τις ομορφότερες εικόνες Σταύρωσης σε ολόκληρη την Κύπρο. Τα πόδια του Χριστού είναι καρφωμένα μαζί, δείγμα δυτικής ιταλικής τέχνης και όχι ξεχωριστά όπως συνηθίζεται στη βυζαντινή ζωγραφική. Της ίδιας εποχής με την Σταύρωση των Τρούλλων είναι οι τοιχογραφίες της Ποδίθου στη Γαλάτα [1502], της Παναγίας Ιαματικής στον Αρακαπά και της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή στον Καλοπαναγιώτη.

Φωτ: 3 Η Αποκαθήλωση, από την εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Δελίκηπου. Βυζαντινό Μουσείο Αγίου Λαζάρου

Η εικόνα της Αποκαθήλωσης από την εκκλησία της Μεταμόρφωσης  του χωριού Δελίκηπος [βρίσκεται στο Βυζαντινό Μουσείο του Αγίου Λαζάρου], είναι των αρχών του 17ου αιώνα [φωτ 3]. Ο ζωγράφος ανήκει στην Κρητική σχολή και σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ο Εμμανουήλ Τζανφουρνάρης [1570 – 1631;], η δραστηριότητα του οποίου ήταν έντονη στην περιφέρεια της Μητρόπολης Κιτίου. Έργα του, βρίσκονται στις εκκλησίες του Αγίου Ιωάννη και της Χρυσοπολίτισσας.

Επίσης, από τον ναό του Αγίου Γεωργίου του Μακρή, προέρχεται Σταυρός, που αποτελούσε την επίστεψη [τοποθετημένος στη κορυφή] τέμπλου και ο οποίος σήμερα βρίσκεται  στο Βυζαντινό Μουσείο του Αγίου Λαζάρου [φωτ 4]. Ο Σταυρός διατηρεί μέρος του ζωγραφικού θέματος της Σταύρωσης, όπως την Παναγία και τον Ιωάννη το Θεολόγο στα οριζόντια επίμηλα [άκρα] του Σταυρού και Άγγελο στο πάνω επίμηλο.

Φωτ: 4 Ο Σταυρός του τέμπλου από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Μακρύ. Βυζαντινό Μουσείο Αγίου Λαζάρου

Η εικόνα του Επιτάφιου από την εκκλησία του Αγίου Λαζάρου είναι του 18ου αιώνα [φωτ 5]. Ο νεκρός Χριστός κείται πάνω σε λευκό σεντόνι. Η Παναγία στο κέντρο με ανοιχτά χέρια δείχνει τη θλίψη της. Δεξιά της Παναγίας ο Ιωάννης και αριστερά, η Μαρία η Μαγδαληνή. Πίσω στέκονται οι μυροφόρες γυναίκες. Τα δύο άκρα του σεντονιού κρατούν, ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας και ο Νικόδημος. Πίσω από τη σύνθεση βρίσκεται ο Σταυρός και η επιγραφή Η ΑΠΟΚΑΘΗΛΟΣΙΣ. Η τέχνη είναι καθαρά δυτική.

Φωτ: 5 Επιτάφιος από τον Άγιο Λάζαρο

Πηγές: 1. Η Κατά Κίτιον Αγιογραφική Τέχνη, σσ. 38-39, 177, 188, 191, 210-211, Λάρανακα 2002. 2. Κυριάκος Σαμάρας, Ο ιερός ναός του Αγίου Αντωνίου στα Κελλιά, σ.27-34, Λάρνακα 2002.

Advertisements
This entry was posted in Εκκλησίες της Επαρχίας [εικόνες-τοιχογραφίες], Εκκλησίες της Λάρνακας. Bookmark the permalink.

One Response to [107] Τα Θεία Πάθη στην Εκκλησιαστική Τέχνη της Λάρνακας

  1. Ο/Η Αντρέας Λεοντίου λέει:

    Πολύ αξιόλογη εργασία πάντα ενδιαφέρουσα πάντα κάτι μαθαίνεις. Μπράβο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s