[130] 3500 χρόνια διαχρονικής παρουσίας της Λάρνακας στον ίδιο γεωγραφικό χώρο

Η σημερινή Λάρνακα είναι η μόνη πόλη της Κύπρου που επί 3500 χρόνια επιβιώνει αδιάκοπα στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, ως Κίτιον, Λάρνακα και ως Σκάλα. Ένα συμπέρασμα, που εύκολα γίνεται κατανοητό αν αναλογιστούμε τις γεωγραφικές θέσεις των άλλων αρχαίων οικισμών των σημερινών πόλεων της Κύπρου.

Η Λεμεσός βρίσκεται κτισμένη δυτικά και σε μεγάλη απόσταση από την αρχαία πόλη της Αμαθούντας. Το Κούριο, ο δεύτερος σημαντικός αρχαιολογικός οικισμός βρίσκεται δυτικότερα της Λεμεσού. Το όνομα Λεμεσός, προέρχεται από την παραφθορά της λέξης Νέμεσος που σημαίνει στο μέσο δύο πόλεων, δηλ. της Αμαθούντας και του Κουρίου. Τα πρώτα γραπτά στοιχεία που έχουμε για τη Λεμεσό είναι του 10ου αιώνα μ.Χ. και σχετίζονται με την απελευθέρωση της Κύπρου από τον Νικηφόρο Φωκά, όταν ο βυζαντινός αυτοκράτορας έδιωξε τους Άραβες απ’ το νησί.

Οι πρόδρομοι οικισμοί της Λευκωσίας είναι η Λήδρα, η Λευκοθέα και η Κέρμια. Η σημερινή Λευκωσία είναι δημιούργημα της βυζαντινής περιόδου του 10ου αιώνα.

Η Πάφος κατά τους ιστορικούς χρόνους βρισκόταν κτισμένη στην περιοχή των Κουκλιών και ονομαζόταν Παλαίπαφος. Όταν έγινε πρωτεύουσα της Κύπρου από τους Πτολεμαίους και αργότερα από τους Ρωμαίους η νέα πόλη [Νέα Πάφος], μεταφέρθηκε δυτικά στην παραθαλάσσια περιοχή της σημερινής πόλης.

Η αρχαία πόλη της Αμμοχώστου βρισκόταν πρώτα στην Έγκωμη και ακολούθως στη Σαλαμίνα. Η Αμμόχωστος είναι δημιούργημα της άλωσης της εντός των τειχών μεσαιωνικής πόλης από τους Τούρκους το 1571, όταν οι κάτοικοι εκδιώχθηκαν και εγκαταστάθηκαν στα περίχωρα, δημιουργώντας τη νέα πόλη των Βαρωσίων.

Χρησιμοποιώντας ένα χάρτη του 1960 της πόλης της Λάρνακας, από το βιβλίο του αρχαιολόγου Κυριάκου Νικολάου, The Historical Topography of Kition [Studies in Mediterranean Archaeology VOL. XLIII – 1976], σκιαγραφήσαμε [με κόκκινο μελάνι] τα όρια του αρχαίου Κιτίου, που βρίσκεται στην καρδιά της σημερινής πόλης εδώ και 30 αιώνες, από το 1.000 περίπου π.Χ., μέχρι σήμερα. Τους προηγούμενους 5 αιώνες άκμασε ο προϊστορικός οικισμός που βρισκόταν κοντά στο τέμενος Χαλά Σουλτάν-Τεκκέ [ο χώρος έχει ανασκαφεί]. Όταν το λιμάνι του οικισμού αχρηστεύτηκε από τις προσχώσεις της θάλασσας και δημιουργήθηκε η Αλυκή όπως τη ξέρουμε σήμερα, ο προϊστορικός οικισμός εγκαταλείφθηκε γύρω στο 1.070 π.Χ. και μεταφέρθηκε πρώτα στην περιοχή Καθαρής και ακολούθως στην περιοχή της Παμπούλας, εκεί όπου έχουν ανακαλυφθεί οι ράμπες-κατάλοιπα του λιμανιού του αρχαίου Κιτίου. Στον χάρτη, η κόκκινη γραμμή καθορίζει τα όρια του αρχαίου Κιτίου. Σημειώνουμε χαρακτηριστικά σημεία της πόλης και τις χρονολογικές περιόδους στις οποίες αντιστοιχούν: (1) Αρχαίο λιμάνι Παμπούλας [50ς αιώνας π.Χ.], (2) Ακρόπολις-Παμπούλα [6ος-5ος αιώνας π.Χ.], (3) Θέατρο [Ελληνιστικοί-Ρωμαϊκοί χρόνοι], (4) Κυκλώπειο τείχος [1100 π.Χ.]. Κτίστηκε στα πρότυπα των Μυκηνών από μεγάλους ογκόλιθους εξ ου και το όνομα, (5) Κανάλι για την είσοδο των καραβιών στο λιμάνι, (6) «Αρχαία» ακτογραμμή, πενήντα μέτρα πιο μέσα από τη σημερινή, (7) Σημερινή ακτογραμμή, (8) Φοινικικός  ναός Αστάρτης-Αφροδίτης [850 π.Χ.], (9) Μυκηναϊκή νεκρόπολης κοντά στη Χρυσοπολίτισσα, (10) Νομισματοκοπείο Αρχαίου Κιτίου που βρισκόταν στη θέση του Παλιού Νοσοκομείου, (11) Αρχαίο Λύκειο που βρισκόταν πίσω από την πολυκατοικία ΔΙΠΑ επί της Λεωφόρου Γρηγόρη Αυξεντίου,

Πηγή: Κυριάκου Νικολάου, The Historical Topography of Kition [Studies in Mediterranean Archaeology VOL. XLIII – 1976].

Advertisements