[159] Οι εκκλησίες του Αγίου Μάμαντος σε χωριά της επαρχίας Λάρνακας

Με την ευκαιρία του σημερινού εορτασμού – 2 Σεπτεμβρίου – του Αγίου Μάμαντος, καταθέτουμε ένα σύντομο σημείωμα σχετικά με τις παλαιές εκκλησίες του εορτάζοντος Αγίου σε χωριά της επαρχίας Λάρνακας. Έχουμε τρεις εκκλησίες αφιερωμένες στον Άγιο Μάμα: στην Αλαμινό, στους Τρούλλους και στα Πάνω Λεύκαρα.

Αλαμινός

Το αρχαιότερο ανατολικό τμήμα της εκκλησίας του Αγίου Μάμαντος στην Αλαμινό είναι βυζαντινού ρυθμού και ανήκει στον τύπο του συντετμημένου σταυροειδούς με τρούλο. Η σύντμηση της νότιας και βόρειας πλευράς του σταυρού, όπου «κάθεται» ο τρούλος, έγινε μάλλον για λόγους στατικούς, δηλαδή καλύτερης προστασίας της εκκλησίας από τους σεισμούς. Στο βυζαντινό τμήμα περιλαμβάνεται και η κόγχη του ιερού. Κτίστηκε κατά τον 11ο-12ο αιώνα. Το υπόλοιπο μέρος του ναού που είναι καμαροσκέπαστο, προήλθε από  μεταγενέστερες επεκτάσεις προς τη δυτική πλευρά και χρονολογείται στα μεσαιωνικά χρόνια. Οι τοιχογραφίες δυστυχώς έχουν καταστραφεί, όχι μόνο από το χρόνο, αλλά και από ανθρώπινες κακοτεχνίες, κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών εντός της εκκλησίας. Τα μοναδικά υπολείμματα τοιχογραφιών που υπάρχουν καλύπτουν τον τρούλο. Η εκκλησία είναι κτισμένη στο βόρειο μέρος του παλιού κοιμητηρίου της κοινότητας. Κατά τη διάρκεια ανασκαφικών εργασιών έχουν βρεθεί τάφοι στον νάρθηκα του ναού (νάρθηκας: το δυτικό μέρος ενός ναού). Το καμπαναριό είναι σύγχρονη κατασκευή.

Τρούλλοι

Η εκκλησία των Τρούλλων είναι μονόκλιτη καμαροσκέπαστη. Η αρχική εκκλησία, κτίσμα του 16ου αιώνα, έχει υποστεί πολλές μετατροπές και προσθήκες στο πέρασμα των χρόνων. Μια τέτοια μετατροπή έγινε το 1913 και αφορούσε τη δυτική επέκταση και τη δημιουργία νέου νάρθηκα στον ναό. Κατά τη διάρκεια των εργασιών της επέκτασης βρέθηκαν τάφοι, γεγονός που μαρτυρεί ότι σε πολλά χωριά κατά τη βυζαντινή και τη μεσαιωνική περίοδο έθαβαν τους νεκρούς στον προαύλιο χώρο, κυρίως στην νότια και δυτική πλευρά του ναού. Η επιλογή της δυτικής πλευράς ως χώρου ταφής, απέναντι από το ιερό, συμβολίζει την ορθόδοξη θεολογική άποψη για την εξ ανατολών αναμονή της έλευσης του Χριστού κατά τη δευτέρα παρουσία (προς ανατολάς=προσανατολισμός). Αξίζει να επισημάνουμε ότι η εκκλησία του Αγίου Μάμαντος των Τρούλλων είναι της ίδιας χρονικής περιόδου με την εκκλησία του Αγίου στην Μόρφου (αρχές του 16ου αιώνα – ενετοκρατία).

Ο ναός του Αγίου Μάμα δεν φαίνεται από το δρόμο αφού βρίσκεται πίσω από τις καμάρες του κτηρίου

Η εκκλησία του Αγίου Μάμαντος στα Πάνω Λεύκαρα είναι του 15ου αιώνα. Αθέατη από το δρόμο, χαμένη μέσα στον πυκνό οικιστικό ιστό της κοινότητας, η εκκλησία αυτή υπήρξε κατά το μεσαίωνα ο καθεδρικός ναός της Επισκοπής Λευκάρων, Αμαθούντος, Λεμεσού και Κουρίου. Κατά την περίοδο της Λατινοκρατίας, οι ορθόδοξες επισκοπές περιορίστηκαν σε τέσσερις, από τις δεκατέσσερις που ήταν κατά τη βυζαντινή περίοδο, ενώ οι ορθόδοξοι επίσκοποι εξορίστηκαν στη ύπαιθρο. Εκτός των Λευκάρων οι άλλες τρεις Επισκοπές ήταν: Αρσινόης, Καρπάσιας και Σολέας. Στις πόλεις εγκαταστάθησαν τέσσερις Λατίνοι επίσκοποι (Λατίνος Αρχιεπίσκοπος Λευκωσίας και επίσκοποι Πάφου, Αμμοχώστου και Λεμεσού). Πιστεύεται ότι το μοναστήρι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στα Κάτω Λεύκαρα ήταν η έδρα του επισκόπου Λευκάρων, με καθεδρικό ναό όπως προαναφέραμε τον Άγιο Μάμα στα Πάνω Λεύκαρα. Από το μοναστήρι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στα Κάτω Λεύκαρα σώζεται μόνο η εκκλησία, η οποία κτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα.

Advertisements
This entry was posted in Εκκλησίες της Επαρχίας [εικόνες-τοιχογραφίες]. Bookmark the permalink.

One Response to [159] Οι εκκλησίες του Αγίου Μάμαντος σε χωριά της επαρχίας Λάρνακας

  1. Ο/Η ΤΑΣΟΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ λέει:

    Exeretiko arthro!!! Nasai kala giatre mou!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s