[167] Οι Απόστρατοι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου διαδηλώνουν στους δρόμους της Λάρνακας

Όταν οι Κύπριοι εθελοντές του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, οι Απόστρατοι – όπως έμειναν γνωστοί στην ιστορία – επέστρεψαν στην Κύπρο, αντιμετώπισαν τα ίδια οικονομικά προβλήματα της φτώχειας και της ανεργία που υπήρχαν και πριν τον πόλεμο. Μαζί μ’ αυτά προστέθηκε και η αθέτηση των αγγλικών υποσχέσεων για αυτοδιάθεση του κυπριακού λαού που θα δινόταν μετά τη λήξη του πολέμου. Έτσι, στις διαδηλώσεις που οργάνωνε η «Ένωση Κυπρίων Αποστράτων» σε όλες τις πόλεις, τα αιτήματα ήταν πολιτικά και οικονομικά. Η άθλια οικονομική κατάσταση στην οποία βρέθηκαν πολλοί Κύπριοι μετά τον πόλεμο, οδήγησε στη μετανάστευση στην Αγγλία και στην Αυστραλία ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’50.

Η φωτογραφία είναι από την πορεία των Αποστράτων που έγινε στη Λάρνακα το 1946. Δείχνει τους Απόστρατους παραταγμένους στην πλατεία του Δημαρχείου έτοιμοι για την έναρξη της πορείας. Το κτήριο που φαίνεται με την ταράτσα ήταν το δημαρχείο. Πίσω από την παράταξη ήταν τα γραφεία των «Παλαιών Συντεχνιών» (ΠΕΟ). Τα αιτήματα, όπως «Πολεμήσαμε για Λευτεριά και μεις ακόμα δούλοι», «Δουλιά – Ψώμι στους Απόστρατους» και συνθήματα όπως, «Θάνατος στους Εμπόρους του πολέμου», «Θάνατος στους εμπρηστές της ειρήνης», «Αυτοκυβέρνηση – Ένωση», «Ζήτω η 16η Ιουνίου», «Ζήτω το Ακέλ», απευθύνονται στους Άγγλους, στους «φίλους του άλλου πολέμου»(1) που αθέτησαν τις υποσχέσεις τους. Στην κορυφή της πορείας μια ελληνική σημαία με το όνομα του ΑΚΕΛ να φιγουράρει στο κέντρο της. Ήταν η εποχή του εμφύλιου σπαραγμού στην Ελλάδα και το αίτημα της Ένωσης, ήταν η επίσημη πολιτική γραμμή των κομουνιστικών κομμάτων της Κύπρου και της Ελλάδας.

Η ιστορία με τους Απόστρατους, ξέκινησε όταν ξέσπασε ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος και οι Ιταλοί εισέβαλαν στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1940. Οι Άγγλοι, εκμεταλλευόμενοι τη συγκυρία, κάλεσαν τους Κύπριους (Έλληνες και Τούρκους) να καταταχθούν στο Κυπριακό Σύνταγμα [Cyprus Regiment] του αγγλικού στρατού για να πολεμήσουν με τις άλλες αντιφασιστικές δυνάμεις το ναζισμό και το φασισμό. Από την απόφασή τους αυτή, αλλά και από τον αφάνταστο ενθουσιασμό των Κυπρίων για την ελληνική αντίσταση στα βουνά της Πίνδου, οι Άγγλοι αναγκάστηκαν να καταργήσουν τους δικτατορικούς νόμους της Παλμεροκρατίας [1931-1940], που εφαρμόστηκαν μετά την εξέγερση του λαού τον Οκτώβρη του 1931. Έτσι, μετά από χρόνια αφέθηκαν ξανά οι ελληνικές σημαίες να κυματίζουν δίπλα στις αγγλικές. Αγγλία, Ελλάδα και Κύπρος βρέθηκαν στο ίδιο χαράκωμα, γι’ αυτό και η ανταπόκριση των Κύπριων ήταν άμεση και μαζική.

Στις 16 Ιουνίου του 1943, το ΑΚΕΛ κάλεσε τα μέλη του να καταταχθούν στο Κυπριακό Σύνταγμα. Συνολικά από την αρχή του πολέμου έως το 1943, περίπου 37.οοο χιλιάδες Κύπριοι εθελοντές, το 10% του πληθυσμού της Κύπρου κατατάχθηκε και πολέμησε στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Επτακόσιοι Κύπριοι έχασαν τη ζωή τους στα πεδία των μαχών.

Οι λόγοι αυτής της μεγάλης συμμετοχής ήταν εθνικοί και οικονομικοί. Η πρόσκληση των Άγγλων προς τους Κύπριους συνοδευόταν και από μια υπόσχεση που έλεγε αυτολεξεί: «Κύπριοι, εντασσόμενοι στον αγγλικό στρατό πολεμάτε δια την Ελλάδα και την Ελευθερία». Υποσχέσεις που βέβαια δεν κρατήθηκαν μετά τη λήξη του πολέμου. Ένας άλλος λόγος που πήγαν εθελοντές ήταν ο οικονομικός. Σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας, ανεργίας και εξαθλίωσης που επικρατούσαν την τότε εποχή, η επιταγή των 30 αγγλικών σελινιών που πήγαινε κάθε μήνα σε κάθε οικογένεια εθελοντή ήταν μια ανακούφιση.

Η πορεία των Αποστράτων κατευθύνεται από την Πλατεία Βασιλέως Παύλου προς το κτήριο της Αστυνομίας. Δεξιά τα γραφεία Μαντοβάνη. Πίσω από την πορεία η οδός Ζήνωνος Κιτιέως όπου και το Μουσείο Πιερίδη που διακρίνεται δεξιά. Στην αριστερή γωνιά του δρόμου οι γνωστοί ευκάλυπτοι.

(1) Ο στίχος «Φίλοι του άλλου πολέμου» είναι από το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη, «Σαλαμίνα της Κύπρος» από την ποιητική συλλογή «Ημερολόγιο Καταστρώματος, Β». Ο ποιητής κάνει αναφορά στους Άγγλους, πρώην συμμάχους μας στο Β’ παγκόσμιο πόλεμο, που αθέτησαν τις υποσχέσεις που έδωσαν στους Έλληνες της Κύπρου για Ένωση με την Ελλάδα.

Φωτογραφίες Ιστορικού Αρχείου Δήμου Λάρνακας.

Advertisements
This entry was posted in Αγγλοκρατία, Κοινωνική ζωή, Πολιτικά δρώμενα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s