[186] Το χρυσό νόμισμα του αρχαίου Κιτίου

Στο αρχαίο Κίτιον χρυσά νομίσματα έκοψαν οι Φοίνικες βασιλείς της πόλης Μελικιάθων [392-361], ο γιος του Πουμιάθων [361-312], ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Πτολεμαίοι, οι οποίοι ενσωμάτωσαν την Κύπρο το 310 π.Χ., στο Πτολεμαϊκό βασίλειο της Αιγύπτου.

Απ’ όλα τα χρυσά νομίσματα του Κιτίου, αυτό που έχει τη μεγαλύτερη συλλεκτική αξία, λόγω της σπανιότητάς του αλλά και ως έργο τέχνης, είναι ένα οκτάδραχμο που έκοψε ο Πτολεμαίος Η’ Φύσκων [170-116 π.Χ.], στο οποίο εικονίζεται στη μπροστινή πλευρά το κεφάλι της περίφημης βασίλισσας της Αιγύπτου και Κύπρου Αρσινόης Β’, ενώ στην πίσω πλευρά ένα διπλό κέρας της αμάλθειας ή της αφθονίας όπως αλλιώς λέγεται που ξεχυλίζει από τους καρπούς της γης, σύμβολο ευμάρειας του Πτολεμαϊκού βασιλείου. Στην πίσω πλευρά του νομίσματος υπάρχουν τρεις επιγραφές που συνοδεύουν την παράσταση: ΑΡΣΙΝΟΗΣ ΦΙΛΑΔΕΛΦΟΥ, το μονόγραμμα ΚΙ του κιτιακού νομισματοκοπείου και τρία γράμματα LΛB που υποδεικνύουν τον αριθμό 32, τα χρόνια δηλαδή που πέρασαν από την έναρξη της βασιλείας του συγκεκριμένου Πτολεμαίου που έκοψε το νόμισμα. Έτσι, το νόμισμα, σύμφωνα με το σύμβολο LΛΒ, κόπηκε κατά τη διάρκεια του 32ου έτους βασιλείας του Πτολεμαίου Η’ [170-116 π.Χ.], δηλαδή το 139/38 π.Χ. 

Η βασίλισσα Αρσινόη Β’, ήταν κόρη του Πτολεμαίου Α’ Σωτήρος, στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ιδρυτή το 305 π.Χ. του Πτολεμαϊκού κράτους και σύζυγος του αδελφού της, Πτολεμαίου Β’ [284-246 π.Χ.]. Λόγω της εξ’ αίματος αδελφικής σχέσης, παρέμειναν στην ιστορία ως Φιλάδελφοι. Η Αρσινόη Β’ γεννήθηκε το 316 π.Χ., ενώ ο αδελφός της επτά χρόνια μετά [309 π.Χ.].

Χρυσό οκτάδραχμο Αλεξάνδρειας με τους Φιλάδελφους, Πτολεμαίο Β’ και Αρσινόη Β’

Επί βασιλείας των δύο Φιλαδέλφων, Πτολεμαίου Β’ και Αρσινόης Β’, ιδρύθηκε η περίφημη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και κτίστηκε ο Φάρος στο λιμάνι της πόλης, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.

Η Αρσινόη Β’ λίγο πριν το θάνατό της το 268 π.Χ. θεοποιήθηκε από τους υπηκόους της. Στην Κύπρο ταυτίστηκε με τη λατρεία της Αφροδίτης. Ο Πτολεμαίος Β’ Φιλάδελφος ίδρυσε πόλεις στις οποίες έδωσε το όνομά της. Η μια βρισκόταν κοντά στη Σαλαμίνα, η δεύτερη κτίστηκε στα ερείπια της πόλης του αρχαίου Μαρίου, ενώ η τρίτη μεταξύ Παλαιάς και Νέας Πάφου κοντά στη Γεροσκήπου. Βρέθηκαν ακόμα πολλές αφιερωματικές επιγραφές, σε μια από τις οποίες αναφέρεται ένα Αρσινόειον, ναός αφιερωμένος στην Αρσινόη που βρισκόταν στο αρχαίο Ιδάλιον και ήταν απαγορευμένος στους άντρες. Η ύπαρξη τέτοιου κανονισμού στο ναό του Ιδαλίου, οδηγεί τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι η Αρσινόη είχε πάρει τις αρχαιότερες ιδιότητες της θεάς της βλάστησης και της αφθονίας. Η μορφή της είναι χαραγμένη σε χρυσά οκτάδραχμα της Αλεξάνδρειας, δίπλα στον Πτολεμαίο Β’ Φιλάδελφο.

Στην Κύπρο εκτός από το Κίτιον, παρόμοια χρυσά οκτάδραχμα έκοψε η Σαλαμίνα και η Πάφος.

Πηγές: 1. Άντρος Παυλίδης, Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, τόμ.2, σσ. 329-330, έκδοση Φιλόκυπρος, Λευκωσία 1985 2. Elias Tziambazis, A catalogue of the coins of Cyprus, σσ.45-46, Larnaca 2002.  

Advertisements
This entry was posted in Αρχαιολογία. Bookmark the permalink.