[230] Φοίβος Σταυρίδης 1938 – 2012

Αναδημοσιεύουμε δύο άρθρα  αφιερωμένα στον λογοτέχνη Φοίβο Σταυρίδη, που έφυγε τόσο αναπάντεχα στις 6/3/2012. Το πρώτο, υπογράφει ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιώργος Κεχαγιόγλου στην εφημερίδα Πολίτης [11/3/2012] και το δεύτερο, ο Αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Πέτρος Παπαπολυβίου στην εφημερίδα Φιλελεύθερος [17/3/2012].

Για τον Φοίβο Σταυρίδη γράφει στο άρθρο του ο Γ. Κεχαγιόγλου:

Ο απρόσμενος θάνατος του Φοίβου Σταυρίδη [1938-2012] στερεί τη Λάρνακα, την Κύπρο και όλον τον ελληνισμό από έναν από τους σημαντικότερους, ανιδιοτελέστερους και ευεργετικότερους λογίους και πνευματικούς της ανθρώπους.

Επί δεκαετίες ολόκληρες «ευαίσθητος φαρμακοποιός που διανυκτέρευε» και διημέρευε για το καλό των συμπολιτών του και τη γνώση και απόλαυση όσων τον συντρόφευαν στο φιλολογικό του στέκι, ολιγογράφος αλλά καίρια ευαίσθητος και πυκνά δραστικός ποιητής, λιτός μα οξυδερκής και στερεότατος κριτικός, εκδότης λογοτεχνικών και αυτοβιογραφικών έργων σημαντικών μορφών του κυπριακού ελληνισμού και θεμελιωτής και συνεκδότης μοναδικών και πάντα ανώτατου επιπέδου λογοτεχνικών και φιλολογικών περιοδικών, άφθαστος βιβλιόφιλος και συλλέκτης, εργατικότατος και ακούραστος βιβλιογράφος μέσα και έξω από την Κύπρο, οργανωτής της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου και πολλών φορέων και εκδηλώσεων τεχνών και πολιτισμού στην πατρίδα του, την ιδιαίτερη και την ευρύτερη, με μια φράση αγαθό και πάντα αγαθοεργό “πνεύμα του τόπου” του [genius loci], ξεχώριζε πάντοτε και για τα σπανιότατα ανθρώπινα χαρίσματά του: την αταλάντευτη πίστη στη δημοκρατία, τον αστόμωτο ζήλο για την ανάδειξη της πολιτισμικής κληρονομιάς και την πρόοδο της Κύπρου, τη θερμή συμπαράσταση στους φίλους του και την πρόθυμη στράτευση σε κάθε δίκαιη υπόθεση, τη φιλόξενη ανοιχτοχεριά, την ευγένεια των γραπτών, του λόγου και των τρόπων, την προσήνεια μα και το λεπτό όσο και καυστικό κάποτε χιούμορ, το απροσποίητο χαμόγελο και τα σπινθηροβόλα έξυπνα μάτια πίσω από τα αχώριστα γυαλιά του.

Φοίβος και Μιράντα Σταυρίδη

Ευτύχησε να τον συντροφεύει μια από τις πιο αφοσιωμένες και καλόψυχες συντρόφους, ευτύχησε να δει τα παιδιά του να αναδεικνύονται κορυφές στους τομείς των επιστημών και των γραμμάτων που διάλεξαν τιμώντας και το δικό του παράδειγμα, ευτύχησε ακόμη και να ακούσει το ωραίο μικρό του όνομα να δίνεται ως σφραγίδα δωρεάς σε εγγόνια του. «Πλήρη ημερών» θα τον λέγαμε, λοιπόν, αν δεν ήταν ακόμα τόσο νέος ψυχικά και πνευματικά και αν δεν είχε να δώσει κι άλλα, πάρα πολλά μέσω της ανεξάντλητης ζωτικής του ορμής.

Ύστερα από το θάνατο του Θεοδόση Νικολάου και του Γιάννη Κατσούρη μέσα στα λίγα τελευταία χρόνια, το ζωντανό, και αμώραντο ακόμα, άλας στην Κύπρο μειώνεται ακόμη πιο πολύ. Αλλά τέτοιοι θάνατοι δεν είναι μόνο μεγάλες και οδυνηρές απώλειες. Όσο θα μένει ζωντανή η μνήμη του Φοίβου Σταυρίδη και όσο το παράδειγμα της δικής του δουλειάς και προσφοράς θα μένει φωτεινό, «λύχνος φωτίζων το παρόν και το μέλλον», τότε θα δικαιούμαστε να λέμε γι’ αυτόν όσα έγραψε κι ο καβαφικός Αχαιός για τους αγωνιστές του ημικατεχόμενου ελληνισμού του καιρού του:

Όταν θα θέλουν οι Κύπριοι να καυχηθούν,
“Τέτοιους βγάζει ο τόπος μας” θα λένε
για σε. Έτσι θαυμάσιος θα ‘ναι ο έπαινός σου.

Στο άρθρο του ο Πέτρος Παπαπολυβίου καταπιάνεται περισσότερο με τη λογοτεχνική δραστηριότητα του Φοίβου Σταυρίδη:

Το πρώτο τεύχος του φιλολογικού περιοδικού «Ο Κύκλος» αφιέρωμα στον ποιητή Παντελή Μηχανικό

Ο θάνατος του Φοίβου Σταυρίδη αποτελεί σημαντική απώλεια για την πνευματική ζωή της Κύπρου. Από τις πιο σεμνές παρουσίες στα ελληνικά γράμματα του τόπου, ο Σταυρίδης, φαρμακοποιός στο επάγγελμα, έζησε στη Λάρνακα, που αγαπούσε και φρόντιζε για την Ιστορία της. Ευαίσθητη και διακριτική ποιητική φωνή, εξέδωσε τρεις ποιητικές συλλογές (η πρώτη το 1972). Λίγα χρόνια ύστερα από την τουρκική εισβολή, το 1980, ήταν ο ουσιαστικός εκδότης του περιοδικού «Ο Κύκλος», που κυκλοφόρησε σε 22 τεύχη μέχρι το 1986. «Ο Κύκλος» αποτέλεσε μια τομή για την ιστορία των σύγχρονων κυπριακών φιλολογικών περιοδικών, καθώς σε αυτό δημοσιεύονταν λογοτεχνικά κείμενα και άρθρα για την Ιστορία της Κύπρου, καθιερώνοντας υψηλή εκδοτική αισθητική, ενώ παράλληλα ήταν και ένα ανοικτό παράθυρο για την καλλιέργεια και τη συντήρηση των πνευματικών δεσμών του ημικατεχόμενου νησιού με λογοτέχνες και πανεπιστημιακούς από την Ελλάδα.

Ένα από τα τεύχη του περιοδικού «μικροφιλολογικά»

Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1997, ο Σταυρίδης ενεπλάκη ενεργά στην έκδοση ενός άλλου σημαντικού περιοδικού, των «Μικροφιλολογικών», μετέχοντας (μέχρι το 2009) στην τριμελή Συντακτική Επιτροπή μαζί με τους Λευτέρη Παπαλεοντίου και Σάββα Παύλου. Αποτέλεσμα της καρποφόρας συνεργασίας της ίδιας τριάδας ήταν η «Βιβλιογραφία Κυπριακής Λογοτεχνίας. (Από τον Λεόντιο Μαχαιρά έως τις μέρες μας)», που εκδόθηκε το 2001. Στο συγγραφικό του έργo περιλαμβάνεται και η έκδοση της «Βιβλιογραφίας κυπριακής λαϊκής ποίησης. Φυλλάδες και αυτοτελείς εκδόσεις (1884-1960)», που εκδόθηκε από το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών επί διεύθυνσης του Κώστα Γιαγκουλλή. Πρόκειται για θεμελιώδη εργασία για πολλούς τομείς της ιστορίας της Κύπρου, που καθρεπτίζει το μόχθο και το ερευνητικό πάθος του Σταυρίδη.

Ένα άλλο σημαντικό βιβλίο που επιμελήθηκε ο εκλιπών ήταν η έκδοση «Ημερολόγιον του βίου μου. Αρχόμενον από του 1886″ (δύο πανέμορφες εκδόσεις από το «Πολιτιστικό Κέντρο της Λαϊκής Τράπεζας», 1998 και 2007). Πρόκειται για την εξιστόρηση της συναρπαστικής ζωής του Σάββα Τσερκεζή, μετανάστη από τον Μαζωτό, που πολέμησε εθελοντικά στους πολέμους του 1897 και του 1912-1913 και έζησε και κακόπαθε στην Αμερική.

Η θρυλική βιβλιοθήκη του Φοίβου Σταυρίδη, στο παλιό γκαράζ του σπιτιού του, στη Λάρνακα, ήταν ανοικτή για όλους, και ειδικότερα για τους νεότερους ερευνητές. Ήταν ένα μάθημα και μια στάση ζωής που δεν θα ξεχάσουμε, όσοι στη δεκαετία του 1980, στις εξοντωτικές συνθήκες για την έρευνα στην Κύπρο, είχαμε την τύχη να κτυπήσουμε την πόρτα του και να αναζητήσουμε κάτι στη βιβλιοθήκη του. Παθιασμένος συλλέκτης και βιβλιοθήρας είχε συγκεντρώσει βιβλία και «εφήμερα» ανεκτίμητης αξίας (με την έννοια ότι δεν αποτιμάται χρηματικά η «τιμή» τους). Στο κυπρολογικό τμήμα του αρχείου του περιλαμβάνονται, ανάμεσα στα άλλα, κατάλοιπα του Νεοκλή Κυριαζή, του ιατρού-ιστοριοδίφη της Λάρνακας, που κατά κάποιο τρόπο ο Σταυρίδης συνέχιζε το έργο.

Μικρό μέρος του τεράστιου αρχειακού υλικού που είχε συγκεντρώσει ανάρτησε στο διαδίκτυο σε τρία εξαιρετικά ιστολόγια που επιμελούνταν και αξίζει να τα αναζητήσετε. Τους τελευταίους μήνες βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο οι συζητήσεις για την παραχώρηση της Βιβλιοθήκης και του Αρχείου του στο Δήμο της Λάρνακας. Ήταν κάτι που θα τον έκανε ευτυχισμένο. Θα τον θυμόμαστε για τη συστηματικότητά του, το ήθος του και τη φλόγα των ματιών του.

Παραθέτουμε πιο κάτω μερικά από τα έργα του αείμνηστου λογοτέχνη Φοίβου Σταυρίδη.

Η πρώτη ποιητική συλλόγη, 1972

«Απομυθοποίηση» η δεύτερη ποιητική συλλογή

‘Τρίτο πρόσωπο» η τελευταία του ποιητική συλλογή, 1992 

Μελέτη για τον ποιητή Παντελή Μηχανικό, 1990

Το ογκώδες έργο «Βιβλιογραφία Κυπριακής Λογοτεχνίας από τον Λεόντιο Μαχαιρά έως τις μέρες μας», 2001

Ανάτυπο από διάλεξη που έκανε για τη Λάρνακα μέσα στα πλαίσια του Λαϊκού Πανεπιστημίου, 1986

Ευχαριστώ τους Στέφανο Σταυρίδη και Λούη Περεντό για την παραχώρηση των φωτογραφιών.

Advertisements
This entry was posted in Ποιητές, Πολιτιστικά. Bookmark the permalink.

3 Responses to [230] Φοίβος Σταυρίδης 1938 – 2012

  1. Ο/Η panos λέει:

    a gentleman and a true afficionado of cyprus and its culture. as a contributor to his blog i shall miss his witty wrtiting and encyclopedic mind. a sad and premature loss.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s