[385] Πριν και μετά την κατολίσθηση των βράχων του Σταυροβουνίου

428690_213048335459763_100002637946635_373571_16661305_n

ΠΡΙΝ…

cf83cf84ceb1cf85cf81cebfceb2cebfcf8dcebdceb9-ceb92

ΜΕΤΑ.

Η γεωλογική αλλαγή που έγινε στην κορυφή του Σταυροβουνιού σε ένα χρονικό διάστημα πέραν των εβδομήντα χρόνων. Πρόκειται για τεράστιους βράχους που δέσποζαν στην ανατολική πλευρά του βουνού, οι οποίοι για διάφορους φυσικούς λόγους διαλύθηκαν σταδιακά και κατολίσθησαν. Απομεινάρια των βράχων υπάρχουν διάσπαρτα στην πλαγιά.

Στο σημείο των ογκωδών βράχων κτίστηκε εξώστης.

Advertisements
Posted in Θέματα από την Επαρχία | Σχολιάστε

[384] «Το κάστρο του Κλούνη» στην περιοχή Μακένζυ

IMG_5866

Ήταν το σπίτι της Αλίκης και του Robert Chattan Ross-Clunis, ο οποίος υπηρέτησε ως αστυνομικός διοικητής Λάρνακας την περίοδο 1940-42 και 1943-45. Η γυναίκα του, Αλίκη Τσέπη, από τη Λάρνακα ήταν κόρη του φαρμακοποιού Νικόλαου Τσέπη. O Άγγλος αστυνομικός διοικητής αγάπησε τον τόπο και στις αρχές της δεκαετίας του ’50 το ζεύγος αγόρασε έκταση παραλιακής γης, όπου το 1959 έκτισε το σπίτι του. Επειδή το σπίτι μοιάζει με κάστρο πήρε από νωρίς την προσωνυμία «Το κάστρο του Κλούνη». Ο συμπολίτης μας Nicolas Clunis είναι γιος της Αλίκης και του Robert Ross-Clunis.

 

Posted in Προσωπικές ιστορίες, Πολεοδομικά | Σχολιάστε

[383] Η αγγλικανική εκκλησία της Αγίας Ελένης στη Λάρνακα. Τότε και τώρα

IMG_0001

Το τότε.

IMG_0004

… και το τώρα.

Στη θέση της σημερινής πολυκατοικίας St. Helena που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας, στην κεντρική λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου, βρισκόταν η αγγλικανική εκκλησία της Αγίας Ελένης.

Κτίστηκε το 1907 πάνω σε σχέδια του άγγλου αρχιτέκτονα George E. Jeffery, ο οποίος έγραψε το μνημειώδες έργο, A Description of the Historic Monuments of Cyprus-1918, που αποτελεί μια συστηματική μελέτη και αποτύπωση των μνημείων της Κύπρου. Η εκκλησία της Αγίας Ελένης ήταν ένας συγκερασμός βυζαντινών και γοτθικών στοιχείων, με κύριο χαρακτηριστικό τον βυζαντινό τρούλο. Τούτο οφειλόταν στη βαθιά γνώση και αγάπη που έτρεφε George E. Jeffery στον βυζαντινό και μεσαιωνικό πολιτισμό της Κύπρου.

Το τριγωνικό οικόπεδο εντός του οποίου βρισκόταν η εκκλησία ήταν περιουσία των Αγγλικανών της Κύπρου.

Όταν λήφθηκε η απόφαση για κατεδάφιση, είχε γίνει προσπάθεια ματαίωσή της, με συλλογή υπογραφών και με αποστολή υπομνημάτων τόσο στους Αγγλικανούς όσο και στη Μητρόπολη Κιτίου, η οποία είχε τον τελικό λόγο χωρίς όμως θετικό αποτέλεσμα.

Έτσι η κατεδάφιση έγινε το Νοέμβριο του 1978. Η παλαιά ωραία εκκλησία της Αγίας Ελένης, αντικαταστάθηκε από μια απρόσωπη αίθουσα που βρίσκεται στη δυτική πλευρά του ισόγειου της πολυκατοικίας που κτίστηκε στη θέση της.

Ένα ακόμα ατόπημα δίπλα στα τόσα που συντελέστηκαν ελαφρά τη καρδία και λόγω βαθιάς άγνοιας.

Φωτογραφίες από την κατεδάφιση της εκκλησίας στην Κατηγορία: εκκλησίες της Λάρνακας, Θέμα Νο: 179.

Posted in Εκκλησίες της Λάρνακας, Πολεοδομικά | Σχολιάστε

[382] Απαθανάτιση «Ττουραπή» στη Δροσιά Λάρνακας

Όπως συμβαίνει συχνά σε οικογενειακές φωτογραφίσεις έτσι και δω σε φωτογραφία της οικογένειας Ιωάννη Ποταμίτη του 1967, απαθανατίστηκαν στο φωτογραφικό φόντο τα ερείπια της τζαμής «Ττουραπή».

IMG_0001Το «Ττουραπή», βρισκόταν – κατευθυνόμενοι προς τον Άγιο Γεώργιο τον Κοντό – στη δεξιά πλευρά της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή, εκεί που είναι σήμερα το Γυμνασίο της Δροσιάς και ο σταθμός βενζίνης «Πετρολίνα». Ονομάστηκε έτσι από τον τάφο και την εκκλησία που υπήρχε εκεί του Αγίου Θεράποντα, που διετέλεσε Επίσκοπος Κιτίου περί το τέλος του 6ου αιώνα μ.Χ.

Στη θέση αυτή κτίστηκε επί Τουρκοκρατίας το μικρό τζαμί Ττουραπή, ονομασία, που προήλθε από το όνομα του αγίου στα Αραβικά [Turabo=Θεράπων]. Επί αιώνες, ο ιερός αυτός χώρος, ήταν για τους Χριστιανούς ο τάφος του «αϊ Χαράπου», ενώ για τους Μουσουλμάνους ο τάφος κάποιου τούρκου Δερβίση. Σε αρκετές πηγές ο Άγιος Θεράπων είναι γνωστός και ως Άγιος Άραβας [Saint Arab].

Το σπίτι του χότζα ήταν εκεί που βρίσκεται ο σταθμός βενζίνης, ενώ δίπλα βρισκόταν το τ/κ σχολείο. Ολόκληρος ο χώρος ήταν δενδροφυτευμένος με κυπαρίσσια και ελιές. Οι Τουρκοκύπριοι απ’ όλη την Κύπρο, έρχονταν όταν είχαν ραμαζάνι. Ήταν το σπουδαιότερο προσκύνημα για τους Οθωμανούς, μετά το τέμενος της Ουμ Χαράμ στον Τεκκέ. Ο άγιος έχαιρε σεβασμού όχι μόνο από τους Χριστιανονούς αλλά και από τους Μουσουλμάνους. Σύμφωνα με τον Νεοκλή Γ. Κυριαζή: Κάτωθεν της τζαμής υπάρχουσιν δύο υπόγειαι αίθουσαι, συγκοινωνούσαι διά μικρού ανοίγματος, αι οποίαι φέρουσιν δύο κλίμακας, η μία εκ της τζαμής διά τους άνδρας και η άλλη εκ των κατοικιών διά τας γυναίκας.

Στο τέλος της δεκαετίας του ’70 τα πλινθόκτιστα κτήρια [φωτογραφία], έδωσαν τη θέση τους στο πρατήριο της Πετρολίνας, ενώ ο υπόγειος τάφος εγκαταλείφθηκε στη φθορά του χρόνου και των υγρών πετρελαιοειδών τα οποία προκάλεσαν ζημιές στο μνημείο.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων έχει αναλάβει τα τελευταία χρόνια τη συντήρηση του υπόγειου διπλού τάφου του αγίου, που βρίσκεται -όπως προείπαμε- πίσω από τον σταθμό βενζίνης.

Φωτογραφία: κατά παραχώρηση Βιολάντας Ποταμίτου Τουμαζή.

 

Posted in Εκκλησίες της Λάρνακας, Οθωμανικά τεμένη | Σχολιάστε

[381] Η οδός Ηφαίστου στο παζάρι της Σκάλας

Στη στενή δίοδος που ένωνε παλιά την οδό Λέοντος Σοφού με τη δημοτική αγορά, ο Δήμος, εδώ και χρόνια έδωσε το όνομα του θεού της φωτιάς, του  Ηφαίστου.

IMG_5799Ο λόγος της συγκεκριμένης ονομασίας, ήταν γιατί στην περιοχή αυτή (Λέοντος Σοφού και σε γειτονικούς δρόμους) είχαν τα σιδηρουργεία τους πολλοί κωμοδρόμοι, οι τέχνιτες που έπλαθαν το σίδερο και έφτιαχναν διάφορα αντικείμενα οικιακής, γεωργικής και επαγγελματικής χρήσης, χρησιμοποιώντας τις ιδιότητες της φωτιάς.

Παλιά σιδηρουργεία ήταν των αδελφών Γιάννη και Λούκα Σάββα Φαούτα, του Σωτήρη Μεσαρίτη, του Συμεών Κωνσταντινίδη, του Κυριάκου Φυστούκα, του Σταυρή, του Σοφοκλή Γεωργίου, του Γιώργου Χατζησάββα Βατυλιώτη, του Νικόλα Πούρτζη, των αδελφών Θεόδωρου και Δημήτρη (Μήτρου) Έλληνα, αρκετών Τουρκοκυπρίων και πολλών άλλων.

Το μόνο που επιβίωσε είναι αυτό του Τάκη Μεσαρίτη, χωρίς όμως να χρησιμοποιείται πια η παλιά τεχνική της κωμοδρομικής.

Posted in Δρόμοι και Πλατείες | Σχολιάστε

[380] Η εκκλησία του Αϊ Γιάννη του Θεολόγου Λάρνακας

Η σημερινή εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, στην ομώνυμη ενορία της Λάρνακας, κτίστηκε  το 1715, όταν ανακαινίστηκε εκ βάθρων επί Μητροπολίτη Κιτίου Σιλβέστρου ο παλαιότερος ναός. Δεν γνωρίζουμε πότε πρωτοκτίστηκε. Ίσως την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Το 1853 ανακαινίστηκε.

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας η εκκλησία του Αϊ Γιάννη ήταν ο καθεδρικός ναός της Μητροπόλεως Κιτίου. Το κτήριο της μητροπόλεως στεγαζόταν σε αρχοντικό, πολύ κοντά στην εκκλησία. Από το αρχοντικό αυτό σώζεται μόνο μια καμάρα στον κήπο του σημερινού σπιτιού.

hagiosioannisbessant

Αϊ Γιάννης: Σχέδιο με πενάκι του Idwal Brian Bessant (δεκαετία ’80).

Επειδή η εκκλησία βρισκόταν κοντά στο κονάκι του Τούρκου διοικητή και στις φυλακές, ο Μητροπολίτης Κιτίου Μακάριος Α΄(1737-1776), αγόρασε τουρκικές περιουσίες στην ενορία της Σωτήρας και έκτισε, μεταξύ 1756-1760, νέο μητροπολιτικό μέγαρο, ενώ παράλληλα καθιέρωσε την εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, ως νέο μητροπολιτικό ναό.

Το κτήριο της Μητρόπολης Κιτίου του 18ου αιώνα, κατεδαφίστηκε το 1960. Στη θέση του κτίστηκε το σημερινό απρόσωπο μητροπολιτικό μέγαρο.

Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου είναι θολωτή και μονόχωρη. Τις τρεις πλευρές του ναού (βόρεια, νότια και δυτική) διατρέχει στοά, ενώ στη βόρεια και δυτική πλευρά είναι κτισμένα κελιά και Συνοδικό. Στον νάρθηκα, στη δυτική πλευρά, υπάρχει μαρμάρινος άμβωνα που χρονολογείται το 1842. Το καμπαναριό του ναού, ψηλό και με πολλά σκαλίσματα, είναι από τα ωραιότερα στην Κύπρο.

Ο ναός έχει επίσης ωραίο ξυλόγλυπτο εικονοστάσι του 18ου αιώνα, και πολλές εικόνες από την περίοδο του μεσαίωνα και της τουρκοκρατίας, μεταξύ των οποίων και του Κρητικού Εμμανουήλ Τζανφουρνάρη, οι οποίες χρονολογούνται στην αρχή της  τουρκοκρατίας. Έχει, ακόμη, ωραίο ξύλινο γυναικωνίτη.

Ο ναός αυτός έζησε παλαιότερες ημέρες δόξης και είχε, όπως και ο Άγιος Λάζαρος, πολυπληθές ιερατικό προσωπικό (πρωτοσύγγελλο, σύγκελλο, εφημερίους, σκευοφύλακα, διάκονο).

 

Posted in Εκκλησίες της Λάρνακας | Σχολιάστε

[379] Το θαύμα του «λεπιδοφόρου» αγίου

Η πιο κάτω ιστορία περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Σωκράτη Τ. Αντωνιάδη «Η Λάρνακα του Πουρίνου» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Βιβλιοεκδοτική στη Λάρνακα. Έχει τον τίτλο: Το θαύμα του «λεπιδοφόρου» αγίου.

image (3)

Σε γιορτή των αποφοίτων της Αμερικανικής Ακαδημίας Λάρνακος. Αποφοίτησε το 1922 (φωτ: Μαρίλια Τζιαπούρα Γαβριηλίδου).

Για ένα διάστημα αμέσως μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε ανθίσει στην Ελλάδα το φαινόμενο της μαύρης αγοράς. Έτσι και ο Πουρίνος επωφελούμενος από την κατάσταση, ταξίδευε κατά διαστήματα στον Πειραιά, μεταφέροντας τη φανερή και… απόκρυφη πραμάτεια του. Μια φορά είχε κρύψει με μαστοριά πίσω από ένα μεγάλο χάρτινο εικόνισμα του Αποστόλου Ανδρέα που βρισκόταν εντός ξύλινου πλαισίου, πολλά κουτιά λεπίδων ξυρίσματος. Ήθελε να τα περάσει λαθραία από το τελωνείο του Πειραιά.

Στο τελωνείο οι ταξιδιώτες κλήθηκαν από τους τελωνειακούς να τοποθετήσουν τις αποσκευές τους στους πάγκους για έλεγχο. Εναπόθεσε και ο Πουρίνος τις αποσκευές του, κράτησε όμως το εικόνισμα στα χέρια του. Μάλιστα, μερικοί επιβάτες περνώντας και βλέποντας το εικόνισμα, έβαζαν με ευλάβεια τον σταυρό τους.

Όταν ήρθε η σειρά του για έλεγχο, τον ρώτησε ο τελωνειακός: «Τι είναι αυτό που κρατάς, κύριε;»

«Είναι το θαυματουργό εικόνισμα του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα», απάντησε με χαμηλή αλλά σταθερή φωνή.

Ο τελωνειακός είχε προσέξει ότι το ένα μάτι του αγίου ήταν κάπως φθαρμένο. Μια από τις λεπίδες που έκρυψε ο Πουρίνος στο πίσω μέρος του εικονίσματος, είχε κατά κακή του τύχη τρυπήσει τη χάρτινη εικόνα στο σημείο του ματιού, έτσι που ο άγιος, φαινόταν… μονόφθαλμος. Ο τελωνειακός  φώναξε κάποιο συνάδελφό του και αφού του έδειξε το εικόνισμα, τον ρώτησε μεγαλόφωνα: «Αυτός ο άγιος είναι μονόφθαλμος. Ξέρεις να υπάρχει τέτοιος άγιος;»

Καταλαβαίνοντας ο Πουρίνος ότι τον πήραν χαμπάρι, επιστράτευσε όλη την πειθώ του και απευθυνόμενος με ψυχραιμία στον τελωνειακό υπάλληλο του είπε:

«Είναι ο Απόστολος Ανδρέας ο “λεπιδοφόρος”, το καύχημα της Κύπρου. Είναι μονόφθαλμος αλλά κάνει πολλά θαύματα. Στο νησί ψάλλουμε το “απολυτίκιο” του˙ έχει και “κοντάκιο”».

«Αλήθεια;» τον ρώτησε με δόση απορίας ο τελωνειακός. «Δεν μας τα λες και μας να τ’ ακούσουμε!»

Ο Πουρίνος, αυτοσχεδιάζοντας άρχισε να ψέλνει το “απολυτίκιο”: ‘Την πάσαν λεπίδα μου εις σε ανατίθημι Άγιε Απόστολε Ανδρέα λεπιδοφόρε και φύλαττε αυτήν υπό την ράχην σου εκ των παρόντων εχθρών και κινδύνων, ως ελεήμων φιλάνθρωπος, λεπιδόφιλος και Πουρινόφιλος’.

Ο τελωνειακός ζήτησε να του πει και το “κοντάκιο”. Ο Πουρίνος ξεκίνησε τον ψαλμό σε πλάγιο τέταρτο: ‘Η εξόρυξις του οφθαλμού σου η πίεσις των λεπίδων σου. Η ράχις σου αυτών η φύλαξις.  Πουριναίων το καύχημα, αξυρίστων Αθηναίων το αγλάιασμα και το κάλλος. Απόστολε Ανδρέα, μονόφθαλμε πρέσβευε του ελεηθήναι τας ψυχάς ημών και τας λεπίδας’.

Όταν τέλειωσε τις ψαλμωδίες, ο υπάλληλος, που φαίνεται πως τον συμπάθησε, τον κοίταξε στα μάτια και του είπε χαμηλόφωνα: «Κύπριε, πάρε γρήγορα τα πράγματά σου και πέρνα, γιατί η ποινή στην Ελλάδα είναι πολύ βαριά για τους μαυραγορίτες».

Μάζεψε τα πράγματά του απ’ τον πάγκο χωρίς χρονοτριβή και κρατώντας στην αγκαλιά του το εικόνισμα, βγήκε από το τελωνείο ευχαριστώντας τον άγιο: «Μεγάλη η χάρη σου, Απόστολέ μου Ανδρέα, “λεπιδιφόρε” και θαυματουργέ!».

Posted in Προσωπικές ιστορίες, Πολιτιστικά | Σχολιάστε